Dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán lập kỷ lục 445.000 tỷ đồng

Thị trường chứng khoán quý 2/2026 ghi nhận quy mô dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán chạm mốc lịch sử 445.000 tỷ đồng. Trong đó, đòn bẩy margin tiếp tục là động lực chính, song bản chất dòng tiền cho vay lại đang phản ánh những diện mạo rất khác so với các giai đoạn bùng nổ trước đây.

Dòng vốn đòn bẩy lập đỉnh lịch sử và sự trỗi dậy của các CTCK hậu thuẫn bởi ngân hàng

Theo thống kê, tính đến cuối quý 2/2026, dư nợ cho vay (bao gồm margin và ứng trước tiền bán) tại các công ty chứng khoán ước tính vào khoảng 445.000 tỷ đồng. Mức quy mô này đã tăng khoảng 30.000 tỷ đồng so với thời điểm cuối quý 1 trước đó, đồng thời chính thức xác lập đỉnh cao kỷ lục mới từ trước đến nay của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Trong tổng dư nợ cho vay toàn ngành, dư nợ cho vay ký quỹ (margin) ước tính đạt khoảng 435.000 tỷ đồng vào cuối quý 2. Như vậy, chỉ sau một quý giao dịch, lượng dư nợ margin đã gia tăng thêm 30.000 tỷ đồng, đánh dấu con số cao nhất trong lịch sử hoạt động của thị trường chứng khoán.

Xét về mặt quy mô của từng đơn vị, tính đến cuối quý 2, toàn thị trường chứng khoán đã ghi nhận 16 công ty chứng khoán có dư nợ cho vay vượt mốc 10.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, danh sách các doanh nghiệp cho vay hàng đầu đã xuất hiện 5 cái tên chạm ngưỡng dư nợ trên 1 tỷ USD bao gồm TCBS, SSI, VPBankS, VPS và HSC.

Trong đó, TCBS tiếp tục giữ vững vị trí là công ty chứng khoán có quy mô dư nợ cho vay lớn nhất toàn ngành chứng khoán với giá trị lên đến hơn 51.500 tỷ đồng, mở rộng thêm gần 7.000 tỷ đồng so với quý liền trước.

Bức tranh hoạt động quý 2 chứng kiến hầu hết các công ty chứng khoán top đầu đều lập kỷ lục về dư nợ cho vay. Nhìn lại diễn biến thị trường, các công ty chứng khoán ghi nhận mức dư nợ tăng trưởng mạnh nhất trong quý 2 đa phần là những đơn vị sở hữu tiềm lực từ ngân hàng hậu thuẫn. Có thể điểm qua những cái tên tiêu biểu như TCBS, VPBankS, LPBankS, HDS, MBS, SHS…

Ở chiều ngược lại, SSI trở thành một trong những cái tên hiếm hoi không có ngân hàng đứng sau hỗ trợ nhưng vẫn duy trì được đà tăng trưởng dư nợ cho vay mạnh mẽ, bứt phá thêm hơn 3.500 tỷ đồng so với thời điểm cuối quý 1.

Sự phân hóa trên thị trường chứng khoán còn thể hiện ở chiều hướng chững lại của một số nhóm doanh nghiệp. Trái ngược với đà tăng của nhóm CTCK có ngân hàng đứng sau, bộ đôi công ty chứng khoán có gốc vốn ngoại là Mirae Asset và KIS VN lại ghi nhận quy mô dư nợ giảm so với cuối quý 1.

Các đơn vị ngoại này đang cho thấy dấu hiệu hụt hơi trong cuộc đua tăng vốn của ngành chứng khoán thời gian qua. Năng lực tăng vốn linh hoạt cũng chính là yếu tố cạnh tranh nổi bật giúp các công ty chứng khoán nội có ngân hàng hậu thuẫn vươn lên chiếm ưu thế lớn.

Thanh khoản ngược chiều dư nợ và bài toán kiểm soát rủi ro an toàn hệ thống

Dư nợ cho vay trên toàn thị trường chứng khoán gia tăng đáng kể phần nào phản ánh tâm lý sử dụng đòn bẩy tài chính mạnh dạn hơn của cộng đồng nhà đầu tư trong quý 2, thời điểm thị trường trải qua những biến động vô cùng dữ dội. Chỉ số VN-Index trong quý từng có thời điểm vượt đỉnh lịch sử trên ngưỡng 1.927 điểm trước khi quay đầu điều chỉnh.

Tuy nhiên, một điểm đáng chú ý là thanh khoản chung trên thị trường chứng khoán lại ghi nhận sự sụt giảm so với giai đoạn đầu năm. Thực trạng thanh khoản và dư nợ lệch pha này phản ánh một thực tế: một phần dòng vốn cho vay từ các công ty chứng khoán không thực sự đi vào hoạt động giao dịch thường nhật, hay nói cách khác là không xuất phát từ nhu cầu sử dụng đòn bẩy tài chính của các nhà đầu tư cá nhân.

Thay vào đó, đà tăng của dư nợ cho vay đến từ các thương vụ cho vay doanh nghiệp và lãnh đạo doanh nghiệp trong bối cảnh nguồn vốn tín dụng từ hệ thống ngân hàng không dễ dàng tiếp cận. Tình hình này được thể hiện rõ nét khi các công ty chứng khoán có ngân hàng hậu thuẫn ghi nhận quy mô dư nợ tăng trưởng bứt phá.

Bên cạnh đó, áp lực chi phí vốn cũng đang là rào cản đối với dòng vốn margin. Từ thời điểm cuối năm ngoái, mặt bằng lãi suất huy động và cho vay đã xuất hiện dấu hiệu tăng trở lại do tình trạng thiếu hụt thanh khoản trong hệ thống ngân hàng. Theo đó, mặt bằng lãi suất vay margin tại các công ty chứng khoán cũng bị đẩy lên mức khoảng 13-14%/năm.

Mức lãi suất vay margin tương đối cao này đã làm hạn chế phần nào nhu cầu sử dụng đòn bẩy tài chính của các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán, đặc biệt là trong bối cảnh diễn biến thị trường tiềm ẩn nhiều biến động khó lường.

Về mặt lý thuyết, khi thị trường chứng khoán duy trì xu hướng tích cực, dòng vốn margin sẽ đóng vai trò khuếch đại lợi nhuận cho nhà đầu tư và góp phần nâng cao thanh khoản chung. Tuy nhiên ở chiều ngược lại, nếu thị trường xuất hiện những nhịp điều chỉnh mạnh hoặc kéo dài, áp lực gọi ký quỹ (margin call) và bán giải chấp (force sell) có thể đẩy biến động giá cổ phiếu trở nên dữ dội hơn.

Chính vì vậy, yếu tố cốt lõi lúc này không chỉ nằm ở quy mô kỷ lục 445.000 tỷ đồng dư nợ, mà quan trọng hơn là năng lực kiểm soát rủi ro của các công ty chứng khoán, chất lượng tài sản đảm bảo cũng như mức độ tập trung dư nợ vào từng nhóm cổ phiếu. Đây mới chính là những yếu tố then chốt quyết định mức độ an toàn của toàn bộ hệ thống thị trường chứng khoán trong các giai đoạn biến động mạnh.