Áp lực thanh lý hàng loạt và dòng vốn rút khỏi ETF đẩy giá Bitcoin giảm sâu nhất kể từ khủng hoảng 2022. Nhà đầu tư lâu năm cũng tham gia bán tháo.
Thị trường tiền mã hóa toàn cầu đang trải qua giai đoạn biến động mạnh, đẩy Bitcoin, đồng tiền mã hóa lớn nhất thế giới vào ngưỡng ghi nhận hiệu suất tháng tồi tệ nhất trong vòng hơn ba năm trở lại đây. Sự sụt giảm này gợi lại những ký ức về đợt khủng hoảng thị trường tiền số năm 2022, thời điểm chứng kiến hàng loạt doanh nghiệp và dự án lớn sụp đổ, gây chấn động toàn ngành.

Dữ liệu thị trường cho thấy, trong tháng 11, Bitcoin đã chứng kiến mức giảm xấp xỉ một phần tư giá trị của mình. Sự mất mát này diễn ra sau khi đồng tiền này lập đỉnh vào đầu tháng 10, từ đó đến nay, Bitcoin đã lao dốc hơn 30%. Tính đến ngày 23/11, Bitcoin có thời điểm đã xuyên thủng mốc 80.000 USD trước khi có sự phục hồi kỹ thuật nhẹ về mức 86.000 USD. Tổng giá trị vốn hóa của thị trường tiền mã hóa cũng rơi xuống dưới mốc 3.000 tỷ USD, thiết lập mức thấp nhất kể từ tháng 4 năm trước.
Hiệu suất Bitcoin và áp lực thanh lý
Mức giảm hàng tháng hiện tại của Bitcoin là mạnh nhất kể từ tháng 6 năm 2022. Khi đó, thị trường đã hứng chịu cú sốc dây chuyền bắt đầu từ sự phá sản của dự án stablecoin TerraUSD, đỉnh điểm là sự đổ vỡ của sàn giao dịch FTX. Đợt bán tháo mới nhất được kích hoạt bởi một sự kiện thanh lý đòn bẩy quy mô lớn xảy ra vào ngày 10/10. Sự kiện này đã “thổi bay” khoảng 19 tỷ USD giá trị các vị thế sử dụng đòn bẩy trên thị trường phái sinh, đồng thời làm bốc hơi khoảng 1.500 tỷ USD khỏi tổng vốn hóa toàn thị trường.
Tình trạng này đã đẩy thị trường vào một trạng thái đặc biệt mong manh, nơi mà bất kỳ nỗ lực ổn định nào cũng nhanh chóng gặp phải nguồn cung bán ra dồn dập từ nhiều phía. Các nhà phân tích nhận định rằng, áp lực bán mang tính cấu trúc, kết hợp với các đợt ép buộc thanh lý, đang là yếu tố chính khiến thị trường khó tìm được điểm cân bằng.
Sự mong manh này càng được thể hiện rõ qua chuỗi 11 phiên liên tiếp mà Bitcoin ghi nhận đáy thấp hơn trong tuần vừa qua, đây là chuỗi dài nhất kể từ năm 2010, báo hiệu một xu hướng giảm giá kéo dài và nghiêm trọng.
Bên cạnh đó, thị trường tài chính truyền thống cũng không tạo được nhiều hỗ trợ. Cổ phiếu Mỹ, dù trước đó đã tăng nhờ sự hưng phấn trở lại với trí tuệ nhân tạo, đã quay đầu giảm điểm do lo ngại về định giá quá cao và khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ không tiến hành cắt giảm lãi suất trong tháng 12. Bối cảnh vĩ mô toàn cầu không thuận lợi đã trở thành một yếu tố ngoại cảnh làm trầm trọng thêm tâm lý tiêu cực trong không gian tài sản số.
Dòng vốn tổ chức rút khỏi Bitcoin và tâm lý thị trường
Trong bối cảnh thị trường suy thoái, dòng vốn tổ chức và tâm lý nhà đầu tư đang cho thấy sự thay đổi rõ rệt. Một chỉ báo tâm lý thị trường tiền mã hóa được xây dựng dựa trên các yếu tố như biến động giá, động lượng và nhu cầu giao dịch đã rơi xuống mức thấp nhất kể từ cuộc khủng hoảng năm 2022. Chỉ số này hiện đang phản ánh trạng thái “sợ hãi tột độ” của nhà đầu tư, một sự tương phản lớn so với mức lạc quan cao độ ghi nhận sau các sự kiện tích cực trước đó.
Sự thận trọng này được xác nhận bởi dữ liệu về các sản phẩm đầu tư. Nhóm 12 quỹ ETF Bitcoin niêm yết tại Mỹ đã chứng kiến mức rút ròng đáng kể 903 triệu USD chỉ trong ngày 20/11, đánh dấu mức rút ròng lớn thứ hai kể từ khi các quỹ này được ra mắt vào tháng 1 năm 2024. Hiện tượng này chỉ ra rằng các tổ chức đang không mặn mà với việc “bắt đáy” trong giai đoạn này, thay vào đó là động thái thoái vốn để bảo toàn thanh khoản.
Trên thị trường phái sinh, lượng mở (Open Interest) trên thị trường hợp đồng tương lai vĩnh cửu cũng đã giảm 35% so với mức đỉnh được thiết lập vào tháng 10, vốn đạt 94 tỷ USD. Sự suy giảm này phản ánh việc các nhà giao dịch đang đồng loạt giảm vị thế đòn bẩy và chấp nhận rủi ro, không chỉ đối với Bitcoin mà còn đối với các đồng tiền thay thế (altcoin) nhằm bảo toàn thành quả đầu tư đã đạt được trong suốt cả năm.
Một diễn biến đáng chú ý khác là hoạt động bán ra từ những người nắm giữ lâu năm. Một ví tiền mã hóa có lịch sử hoạt động từ năm 2011, được gắn nhãn là “Owen Gunden”, đã bắt đầu bán tổng cộng 1,3 tỷ USD Bitcoin từ cuối tháng 10 và hoàn tất việc xả hàng vào ngày 20/11.
Mặc dù các chuyên gia nhận định hành động bán ra cá nhân này có quy mô tương đương với một đợt bán tháo từ quỹ ETF, nhưng nó nêu bật một xu hướng xuyên suốt trong năm: những người nắm giữ tài sản số lâu năm đang thoái lui với quy mô lớn, tạo thêm áp lực bán mang tính chất dài hạn cho thị trường.
Sự sụt giảm cũng gây áp lực lên các công ty đại chúng đang nắm giữ lượng Bitcoin lớn. Các chuyên gia đã đưa ra cảnh báo về nguy cơ Strategy, công ty nắm giữ Bitcoin lớn nhất thế giới có thể bị loại khỏi các chỉ số quan trọng như MSCI USA và Nasdaq 100, một quyết định dự kiến được đưa ra trước ngày 15/1.
Bên cạnh Strategy, nhiều doanh nghiệp khác cố gắng bắt chước chiến lược gom Bitcoin cũng đang chịu ảnh hưởng. Một số công ty như Sequans Communications, ETHZilla hay FG Nexus đã phải bán một phần tài sản Bitcoin của mình để huy động vốn, nhằm tài trợ cho các chương trình mua lại cổ phiếu để hỗ trợ giá cổ phiếu của chính họ trên thị trường.
Thị trường tiền mã hóa đang trải qua một giai đoạn thử thách nghiêm trọng, được định hình bởi sự kết hợp của áp lực thanh lý đột ngột, áp lực bán ra liên tục từ những nhà đầu tư lâu năm, và sự rút lui của dòng vốn tổ chức. Những yếu tố này đã tạo ra một môi trường giao dịch cực kỳ nhạy cảm và làm suy yếu đáng kể động lực chấp nhận rủi ro của nhà đầu tư cá nhân lẫn tổ chức.