0
0
Trong khuôn khổ HCMC Business Summit 2025, chủ đề “Chiến lược chuyển đổi số cho SME – doanh nghiệp vừa và nhỏ – trong thời đại AI” đã thu hút sự quan tâm đặc biệt từ giới doanh nhân, học giả và truyền thông.
Tiến sĩ Đặng Phạm Thiên Duy, Đại học RMIT Việt Nam, chia sẻ nhiều góc nhìn sâu sắc về rào cản vô hình, sự khác biệt văn hóa, cũng như vai trò then chốt của lãnh đạo trong hành trình chuyển đổi số của doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME).
SME và những rào cản tâm lý khó vượt qua
Một trong những trở ngại lớn nhất chính là sự hiểu sai bản chất. Nhiều SME đồng nhất chuyển đổi số với việc áp dụng các công nghệ “hào nhoáng” như AI, blockchain hay IoT. Thực tế, đây là một chiến lược toàn diện nhằm nâng cao năng lực số trong các hoạt động cốt lõi như marketing, quản trị nhân sự, sản xuất và chăm sóc khách hàng.
Tiến sĩ Duy phân tích: SME thường bị chi phối bởi ưu tiên ngắn hạn, tập trung vào sự sống còn tức thời. Trong khi đó, chuyển đổi số lại nằm trong nhóm công việc “quan trọng nhưng không cấp bách”, dễ bị gác lại. Tư duy “ăn chắc mặc bền” vốn giúp SME tồn tại, nay có nguy cơ trở thành lực cản.
So sánh với SME quốc tế, ông nhận thấy doanh nghiệp ở Australia và Mỹ cũng có những điểm tương đồng, chẳng hạn vẫn trung thành với bảng tính Excel. Tuy nhiên, sự khác biệt cốt lõi nằm ở tinh thần cởi mở và sự tò mò công nghệ. SME phương Tây thường sẵn sàng thử nghiệm nếu thấy lợi ích rõ ràng, đồng thời được hỗ trợ bởi hệ sinh thái tư vấn, triển khai đa dạng.
Trong khi đó, SME Việt Nam chịu ảnh hưởng văn hóa Á Đông: ngại mạo hiểm, thiên về kiểm soát và ít chủ động tìm kiếm sự hỗ trợ bên ngoài. Điều này khiến động lực đổi mới thường đến từ việc “nhìn đối thủ làm gì rồi làm theo” thay vì tự kiến tạo một tầm nhìn chiến lược.
Vai trò của lãnh đạo và niềm tin trong kỷ nguyên AI
Một nỗi sợ vô hình khác của SME Việt Nam là tâm lý mơ hồ với công nghệ mới, đặc biệt là AI. “Con người thường sợ những gì chưa rõ. Giải pháp không phải là tô vẽ AI như phép màu, mà cần minh bạch hóa khả năng và giới hạn của công nghệ này”, TS. Duy nhấn mạnh. Khi nhân viên hiểu rõ cách AI hỗ trợ thay vì thay thế, nỗi lo sẽ giảm đi. Đồng thời, lãnh đạo cũng cần dám thừa nhận những nghi ngờ của chính mình, từ đó cùng đội ngũ học hỏi và tiến bộ.
Ông lấy ví dụ từ Singapore, nơi cựu Thủ tướng Lý Hiển Long – người có nền tảng khoa học máy tính và đam mê công nghệ – đã góp phần quan trọng vào thành công chuyển đổi số quốc gia. Tại Việt Nam, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM cũng được xem là hình mẫu: ban lãnh đạo với tầm nhìn công nghệ dài hạn đã giúp bệnh viện sớm đầu tư hạ tầng IT, nhờ vậy khi quy định về hồ sơ bệnh án điện tử được ban hành, quá trình triển khai diễn ra trơn tru thay vì lúng túng đối phó.
Thông điệp xuyên suốt được Tiến sĩ Duy nhấn mạnh: đằng sau mỗi thành công về công nghệ luôn có một lãnh đạo dám mở lòng, một đội ngũ được truyền cảm hứng và một tầm nhìn dài hạn. Chuyển đổi số, suy cho cùng, không chỉ là câu chuyện áp dụng công cụ, mà còn là hành trình của tư duy và niềm tin.
Trong thời đại AI, SME Việt Nam muốn không bị bỏ lại phía sau cần vượt qua tư duy ngắn hạn, nuôi dưỡng tinh thần học hỏi, tò mò công nghệ, đồng thời đặt niềm tin vào sự dẫn dắt của lãnh đạo. Đó là cách duy nhất để doanh nghiệp đủ can đảm định hình lại tương lai.
