0
0
Theo VAFI, ở Việt Nam hiện nay, khi bán cổ phiếu thưởng thì chịu 2 loại thuế thu nhập cá nhân, gồm: thuế khoán là 0,1% trên tổng giá trị bán chứng khoán và 5% trên tổng giá trị cổ phiếu thưởng theo mệnh giá 10.000 đồng/cổ phiếu, bất kể việc nắm giữ cổ phiếu thưởng là lãi hay lỗ. Đây là bất cập lớn bởi bản chất thuế khoán thường chỉ áp dụng với thị trường chứng khoán sơ khai. Ưu điểm là đơn giản, tuy nhiên, giao dịch chứng khoán lỗ thì vẫn phải đóng thuế.
Trong khi đó, bản chất thuế CGT là xác định thuế thu nhập cá nhân khi bán chứng khoán theo công thức: lấy tổng giá trị bán chứng khoán theo giá bán bình quân trừ đi tổng giá trị mua chứng khoán với số lượng cổ phần tương ứng đã bán theo giá mua bình quân nhân với thuế suất.
Phương pháp này ưu điểm hơn thuế khoán là trừ đi giá vốn chứng khoán mới tính thuế, cho nên theo CGT thì chỉ có lãi mới chịu thuế thu nhập cá nhân.
VAFI kiến nghị cần áp dụng phương pháp CGT vào dự thảo luật Thuế TNCN 2025 đối với giao dịch chuyển nhượng chứng khoán trên thị trường chứng khoán, tức là chỉ áp dụng cho các công ty đang niêm yết chứng khoán.
Công thức tính thuế thu nhập cá nhân khi bán chứng khoán
Cụ thể tính thuế TNCN khi bán chứng khoán với mức thuế suất hợp lý theo công thức: Tổng giá trị bán chứng khoán theo giá bán bình quân trừ đi tổng giá trị mua chứng khoán tương ứng với số cổ phần đã bán theo giá mua bình quân nhân với thuế suất 3%. Thu thuế CGT theo từng lần bán chứng khoán.
Mức 3% là phù hợp nhằm tạo động lực phát triển thị trường chứng khoán, tạo điều kiện thu hút đông đảo người dân tham gia thị trường chứng khoán và tạo điều kiện cho hệ thống các doanh nghiệp niêm yết dễ dàng huy động nguồn vốn khổng lồ từ khu vực dân cư và nước ngoài.
Hầu hết các quốc gia trên thế giới áp dụng phương pháp CGT để tính thuế TNCN với các giao dịch chuyển nhượng chứng khoán. Tại khu vực ASEAN, chỉ còn Việt Nam và Indonesia áp dụng cách tính thuế khoán, đánh 0,1% trên tổng giá trị bán chứng khoán, bất kể giao dịch đó lãi hay lỗ.
Đối với cá nhân và tổ chức nước ngoài không thành lập pháp nhân tại Việt Nam nhưng tham gia đầu tư vào thị trường chứng khoán, VAFI kiến nghị áp dụng cách tính thuế chuyển nhượng tương tự như với nhà đầu tư cá nhân trong nước. Đồng thời, Hiệp hội đề xuất bãi bỏ thuế thu nhập cá nhân đối với cổ phiếu thưởng.
