0
0
Sản lượng dầu mỏ Trung Đông và nền kinh tế toàn cầu sẽ cần nhiều tháng, thậm chí nhiều năm để phục hồi sau cú sốc nguồn cung dầu thô tồi tệ nhất trong lịch sử.
Dầu mỏ Trung Đông khó hồi phục nhanh
Hai tháng sau khi Mỹ và Israel ném bom Iran vào ngày 28/2, eo biển Hormuz vẫn đóng cửa đối với phần lớn tàu chở dầu, khiến hơn 10 triệu thùng/ngày (bpd) sản lượng dầu thô tại các quốc gia Trung Đông phải ngừng khai thác. Sự gián đoạn dòng chảy năng lượng đã kích hoạt một cuộc chạy đua toàn cầu nhằm tìm kiếm nguồn cung thay thế, đồng thời đẩy giá năng lượng tăng vọt trong bối cảnh nguy cơ tăng trưởng kinh tế toàn cầu chậm lại, thậm chí dẫn tới suy thoái nếu nút thắt dầu mỏ quan trọng nhất thế giới tiếp tục bị phong tỏa thêm ba tháng nữa.
Việc eo biển Hormuz bị đóng cửa kéo dài suốt hai tháng lâu hơn nhiều so với dự báo ban đầu của các nhà phân tích khi chiến sự mới nổ ra. Khi đó, phần lớn cho rằng eo biển sẽ mở lại vào tháng 4 và các nhà sản xuất có thể khởi động lại các giếng dầu bị đóng trong tháng 5.
Nhưng điều đó đã không xảy ra. Nguồn cung vẫn mắc kẹt trong Vịnh Ba Tư phía sau eo biển Hormuz, khi các bể chứa trên bờ đã đầy và tàu chở dầu không thể vượt qua điểm nghẽn để rời khỏi khu vực.
Ngay cả khi eo biển Hormuz được mở hoàn toàn cho tàu chở dầu từ hôm nay, nguồn cung dầu từ Trung Đông cũng sẽ cần nhiều tháng mới có thể chảy trở lại và đến tay người tiêu dùng tại châu Á, khu vực chịu tác động đầu tiên của cú sốc nguồn cung.
Điểm nghẽn này càng bị phong tỏa lâu, những “vết sẹo” để lại đối với nguồn cung toàn cầu và tăng trưởng kinh tế sẽ càng nghiêm trọng.
Việc khởi động lại hàng nghìn giếng dầu trên khắp Trung Đông sẽ là một thách thức rất lớn. Một số quốc gia có thể cần vài tuần, nhưng những nước khác như Iraq sẽ cần nhiều tháng để đưa các giếng dầu hoạt động trở lại.
Một số giếng dầu có thể đã bị hư hại vĩnh viễn do quá trình đóng mỏ khẩn cấp trong những ngày đầu chiến sự. Những giếng khác sẽ cần can thiệp kỹ thuật và khoan mới để xử lý tình trạng tắc nghẽn, và sản lượng sẽ không thể lập tức phục hồi ngay cả khi eo biển Hormuz được mở cửa hoàn toàn cho mọi tàu thuyền.
Ngay cả khi lưu thông hàng hải không còn bị hạn chế, các quốc gia như Iraq vẫn có thể mất tới 9 tháng để quay trở lại mức sản lượng trước chiến tranh, do các vấn đề liên quan đến quản lý mỏ và hạn chế nguồn lực, ông Fraser McKay, Trưởng bộ phận Phân tích Thượng nguồn tại Wood Mackenzie, cho biết.
Tuy nhiên, việc chấm dứt xung đột cho tới nay vẫn chưa tạo ra bất kỳ đột phá ngoại giao nào, và eo biển Hormuz vẫn bị Iran đóng cửa đồng thời bị Mỹ phong tỏa.
Trong trường hợp các nhà sản xuất bắt đầu khôi phục sản lượng bị đình trệ, điều hiện vẫn còn rất xa vời khi căng thẳng tại eo biển tiếp diễn, “Các nhà vận hành nếu bị cơ quan quản lý và chính phủ thúc ép khôi phục sản lượng quá nhanh sẽ có nguy cơ gây tổn hại lâu dài hơn cho các tài sản cốt lõi,” ông McKay của WoodMac cảnh báo.
Các tập đoàn dịch vụ dầu khí hàng đầu thế giới cũng cho rằng quá trình phục hồi sản lượng dầu của Trung Đông sẽ diễn ra dần dần.
“Một số quốc gia thực hiện đóng mỏ có trật tự có thể khôi phục sản xuất trong vài ngày hoặc vài tuần. Tuy nhiên, những khu vực bị gián đoạn đột ngột hơn có thể cần thời gian tăng sản lượng dài hơn, bao gồm cả thời gian chờ và bảo trì bổ sung,” ông Olivier Le Peuch, CEO của SLB, công ty dịch vụ dầu khí lớn nhất thế giới, cho biết.
CEO Halliburton, ông Jeff Miller, cũng nhận định trong cuộc họp với nhà đầu tư rằng: “Các mỏ dầu bị đóng càng lâu thì việc khởi động lại thường càng phức tạp hơn.”
Ông cũng nhấn mạnh rằng: “Tình hình tại Trung Đông sẽ tạo ra những tác động đáng kể và kéo dài đối với ngành năng lượng toàn cầu.”
Trong báo cáo tháng 4, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết việc khôi phục nguồn cung tại Vùng Vịnh phụ thuộc vào các yếu tố then chốt như: cải thiện an ninh và ổn định chính trị, nối lại dòng chảy thương mại qua Hormuz, huy động lao động tay nghề cao và các nhà thầu, cũng như bình thường hóa chuỗi cung ứng, bảo hiểm tàu chở dầu và tài chính.
Phần lớn các mỏ dầu được đóng đúng quy trình có thể tái khởi động nhanh chóng, nhưng những mỏ có tỷ lệ thu hồi thấp hoặc gặp vấn đề về dòng chảy có thể bị trì hoãn từ sáu tháng trở lên, cơ quan này lưu ý.
“Sau khi Hormuz mở cửa trở lại và an ninh hàng hải được khôi phục, chúng tôi ước tính cần khoảng hai tháng để tái lập xuất khẩu ổn định, và sản lượng ban đầu vẫn sẽ thấp hơn mức trước xung đột,” IEA cho biết.
Hệ lụy đối với thị trường dầu và kinh tế toàn cầu
Tuy nhiên, thực tế tại hiện trường và ở eo biển Hormuz cho thấy khả năng mở cửa trở lại trong vài ngày tới là rất thấp. Việc gián đoạn càng kéo dài, thời gian phục hồi xuất khẩu càng lâu và thiệt hại đối với giá năng lượng cũng như nền kinh tế toàn cầu sẽ càng lớn.
Điều trớ trêu trong cú sốc tồi tệ nhất lịch sử thị trường dầu mỏ là gần như toàn bộ công suất dự phòng của thế giới lại nằm ở Saudi Arabia và UAE, tức đều bị “mắc kẹt” phía sau eo biển Hormuz.
Không có khu vực sản xuất nào đủ khả năng bù đắp cho sự sụt giảm nguồn cung khổng lồ từ Trung Đông. Dầu đá phiến Mỹ cũng không thể giúp giải quyết tình hình.
“Hiện nay toàn bộ công suất dự phòng đều nằm phía sau eo biển Hormuz, nên tác động là cực kỳ trực tiếp,” ông Russell Hardy, CEO của Vitol, nhà giao dịch dầu độc lập lớn nhất thế giới, phát biểu tại Hội nghị FT Commodities Global Summit.
Thị trường dầu đã mất hàng trăm triệu thùng dầu thô kể từ khi chiến tranh nổ ra. Thiệt hại vẫn tăng lên từng giờ, và các bên tham gia thị trường có lẽ cuối cùng cũng đã nhận ra quy mô khổng lồ của lượng nguồn cung bị mất, nguồn cung sẽ không thể quay trở lại trong nhiều tháng, cả khi eo biển Hormuz được mở cửa vô điều kiện ngay hôm nay.
“Tính sơ bộ, con số 1 tỷ thùng giờ gần như đã là điều chắc chắn vì chúng ta có lẽ đã mất khoảng 600 đến 700 triệu thùng ở thời điểm này. Nhưng ngay cả khi mọi thứ bắt đầu hoạt động trở lại, nếu thực sự hoạt động trở lại, thì cũng sẽ cần rất nhiều thời gian để khôi phục hoàn toàn,” ông Hardy của Vitol phát biểu tại FT Commodities Global Summit.
Tổng hợp
