0
0
Quốc hội Việt Nam đã ban hành Luật Các Tổ chức Tín dụng số 32/2024/QH15 (“Luật TCTD”) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2024. Chuyên gia PWC đã có phân tích về tác động.
Cơ hội và thách thức đến từ 3 sắc luật
Luật Kinh doanh Bất động sản số 29/2023/QH15 (“Luật BĐS”) sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/08/2024 với mục tiêu nâng cao sự rõ ràng và minh bạch của thị trường bất động sản Việt Nam. Ngoài ra, Luật Đất đai số 31/2024/QH15 (“Luật Đất đai”) cũng dự kiến có hiệu lực thi hành từ ngày 01/08/2024.
3 Luật này được coi có ảnh hưởng mạnh mẽ đến lĩnh vực bất động sản và ngân hàng, 2 nhóm ngành chủ chốt trên TTCK Việt Nam. Những cải cách này thể hiện cam kết của Chính phủ trong việc điều chỉnh ngành lĩnh vực ngân hàng và bất động sản theo các thông lệ quốc tế, đồng thời góp phần vào sự minh bạch, liêm chính và ổn định của các ngành này. Vì vậy, doanh nghiệp nên nắm bắt cơ hội để đánh giá tác động của các quy định mới và sử dụng chúng để tạo ra lợi thế cạnh tranh, thay vì cho rằng các quy định chính là rào cản.
Những thay đổi tới các nhà băng từ 1/7/2024
Các thay đổi từ Luật Các tổ chức tín dụng sửa đổi đòi hỏi tất cả các tổ chức báo cáo phải nâng cấp quy định và quy trình để đáp ứng các yêu cầu tuân thủ do Quốc hội Việt Nam ban hành. Dưới đây là những điểm chính mà các tổ chức báo cáo cần lưu ý.
Giảm tỷ lệ sở hữu tối đa và siết chặt yêu cầu công bố thông tin
Luật sửa đổi đưa ra các biện pháp nhằm giảm thiểu rủi ro liên quan đến sở hữu chéo và thao túng, hướng đến môi trường tài chính ổn định và đáng tin cậy hơn. Luật quy định giảm tỷ lệ sở hữu tối đa cho các cổ đông là tổ chức (bao gồm cả cổ đông gián tiếp) từ 15% vốn điều lệ của tổ chức tín dụng xuống 10% và đối với các cá nhân và người có liên quan từ 20% xuống 15%. (Biểu đồ CH 1)
Quy định này sẽ ảnh hưởng đến một số cá nhân và người có liên quan đang sở hữu khoảng 16,6% cổ phần và các cổ đông là tổ chức sở hữu 15% cổ phần tại các ngân hàng hàng đầu Việt Nam (Dữ liệu từ báo cáo quản trị của 10 ngân hàng hàng đầu Việt Nam, tính đến ngày 31/12/2023).
Tỷ lệ sở hữu cổ phần của nhà đầu tư nước ngoài vẫn được duy trì theo Nghị định số 01/2014/ND-CP cho đến khi Chính phủ ban hành quy định mới.
Luật cũng bổ sung trách nhiệm công bố thông tin toàn diện về các cổ đông nắm giữ trên 1% vốn điều lệ của tổ chức tín dụng, bao gồm thông tin về cổ đông, người có liên quan và chi tiết sở hữu.
Nội dung giảm giới hạn cấp tín dụng được quan tâm đặc biệt. Theo đó, luật sửa đổi quy định lộ trình 5 năm để các ngân hàng thương mại và ngân hàng nước ngoài giảm dần hạn mức tín dụng đối với một khách hàng (từ 15% xuống 10% vốn tự có) và đối với một khách hàng và người có liên quan (từ 25% xuống 15%) nhằm giảm thiểu rủi ro tín dụng tập trung.
Bắt đầu từ ngày 01/07/2024, Luật cũng yêu cầu các TCTD phi ngân hàng phải giới hạn hạn mức tín dụng đối với một khách hàng không vượt quá 15% vốn tự có và 25% đối với một khách hàng và người có liên quan. (CH2-3-4).
Luật sửa đổi chính thức nghiêm cấm các tổ chức tín dụng, người quản lý, điều hành và nhân viên của tổ chức tín dụng thực hiện việc bán các sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung cấp dịch vụ ngân hàng. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sẽ ban hành thêm các hướng dẫn về hoạt động Phân phối bảo hiểm qua kênh ngân hàng.
Đặc biệt, Luật sửa đổi bổ sung các trường hợp Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) được phép thực hiện các biện pháp can thiệp sớm đối với các tổ chức tín dụng (TCTD) vi phạm các quy định hiện hành, ví dụ như: bị rút tiền hàng loạt hoặc vi phạm tỷ lệ khả năng chi trả của TCTD.
Tác động qua lại từ 3 bộ luật
Luật Kinh doanh Bất động sản sửa đổi đưa ra những yêu cầu mới về tuân thủ pháp lý đối với các doanh nghiệp kinh doanh bất động sản. Điều này đòi hỏi các doanh nghiệp phải vừa đáp ứng các yêu cầu tuân thủ mới, vừa tìm kiếm những cơ hội trong thị trường bất động sản.
Bất động sản ngày càng phụ thuộc vào nguồn vốn tín dụng: Trong khi tỷ lệ vốn chủ sở hữu và vốn đầu tư nước ngoài duy trì ở mức ổn định, nguồn vốn tín dụng chiếm tới 54% trong cơ cấu vốn của các doanh nghiệp bất động sản.
Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, tính đến tháng 9 năm 2022, dư nợ tín dụng đối với lĩnh vực BĐS đạt khoảng 2.74 nghìn tỷ đồng, tương đương 21.56% tổng dư nợ tín dụng của Việt Nam trong năm 2023. Trong khi đó, tỷ lệ nợ xấu trong lĩnh vực bất động sản tính đến tháng 9 năm 2023 là 2.89%, gần chạm ngưỡng quy định là 3%. Với những quy định mới này, các doanh nghiệp bất động sản và ngân hàng cần đánh giá các cơ hội cũng như xác định những lĩnh vực có tác động lớn đến kế hoạch tài chính và khách hàng để tạo ra lợi thế cạnh tranh khác biệt.
Tác động của việc giảm hạn mức tín dụng đối với khách hàng BĐS Quy định của Luật TCTD sửa đổi sẽ giảm dần hạn mức tín dụng cho từng khách hàng và nhóm khách hàng theo từng năm cho đến năm 2029, từ 15% xuống 10% đối với khách hàng cá nhân và từ 25% xuống 15% đối với nhóm khách hàng có liên quan. Sự thay đổi này dự kiến sẽ làm gia tăng tính phức tạp và chi phí vay vốn cho khách hàng BĐS. Để đáp ứng nhu cầu vốn, họ có thể cần tìm đến các khoản vay hợp vốn, đặc biệt khi cần nguồn vốn lớn.
Sản phẩm BĐS mới thúc đẩy cơ hội huy động vốn ngân hàng. Luật Kinh doanh Bất động sản sửa đổi tạo cơ hội giới thiệu các sản phẩm bất động sản mới thông qua việc mở rộng loại hình tài sản để bao gồm cả các dự án hiện hữu và hình thành trong tương lai. Hầu hết các bất động sản đều được phép bán theo hình thức “trên giấy”. Tuy nhiên, quy định này không áp dụng cho các giao dịch chỉ liên quan đến quyền sử dụng đất đi kèm với hạ tầng kỹ thuật.
Mở rộng lựa chọn thế chấp quyền sử dụng đất thu hút tài trợ của nhiều loại hình tổ chức. Luật Đất đai mới cho phép các tổ chức trong nước thế chấp quyền sử dụng đất tại các tổ chức khác ngoài TCTD được cấp phép. Tuy nhiên, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài vẫn bị hạn chế chỉ được thế chấp quyền sử dụng đất tại các TCTD được cấp phép của Việt Nam. Sự điều chỉnh này tạo ra cơ hội cho nhiều loại hình tổ chức, ví dụ như các tập đoàn đa ngành và các công ty BĐS, tham gia vào các hoạt động tài trợ mà trước đây do các tổ chức tín dụng độc quyền.
Chuyển nhượng dự án BĐS để thu hồi nợ. Luật TCTD sửa đổi tạo cơ hội cho các TCTD được quyền chuyển nhượng các dự án BĐS là tài sản đảm bảo đáp ứng các quy định nghiêm ngặt để xử lý nợ xấu, khác với luật trước đây chỉ cho phép chuyển nhượng các BĐS đã hoàn thiện để thu hồi nợ, bao gồm: kế hoạch chi tiết đã được phê duyệt, giải phóng mặt bằng đã hoàn thành và có quyết định giao đất, cho thuê đất của cơ quan có thẩm quyền và đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính theo quy định của pháp luật về kinh doanh BĐS. Luật sửa đổi tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc thu hồi nợ và giảm thiểu nợ xấu trong lĩnh vực BĐS.
