Chủ động kịch bản bị áp thuế và đối sách ứng phó

Tâm điểm của thị trường tài chính thế giới là chính sách thuế và đối ngoại mới của Mỹ. Báo cáo tháng 1 của SGI Capital có nhận định đáng chú ý:

Chủ động kịch bản bị áp thuế và đối sách ứng phó

“Thị trường chứng khoán toàn cầu tháng 1/2025: S&P 500 tăng 2.7%, Stoxx 50 tăng 7.98%, Nikkei 225 giảm 0.81%, Kospi tăng 4.91%, Shanghai Composite giảm 3.02% còn VN-Index giảm 0.14%.

Tâm điểm thị trường tài chính thế giới tháng qua là khả năng áp thuế lên hàng hóa nhập khẩu vào Mỹ. Một trong những trọng tâm chính sách thời Trump 2.0 là sắp xếp lại hoạt động thương mại và sản xuất toàn cầu bởi ông Trump cho rằng nhiều quốc gia đã được đặc quyền tiếp cận và hưởng lợi lớn từ người tiêu dùng Mỹ mà không đền đáp lại cho nước Mỹ tương xứng.

Trung Quốc đã bị áp thêm 10% thuế quan, các quốc gia xuất khẩu nhiều vào Mỹ là Canada và Mexico đang được tạm hoãn mức áp thuế 25% một tháng để đàm phán. Trong báo cáo trước, chúng tôi đã đề cập mục tiêu cuối cùng của Trump là giảm thâm hụt ngân sách, thâm hụt thương mại và thúc đẩy sản xuất trong nước.

Để đạt được ba mục tiêu này, nhiều khả năng tất cả các hàng nhập khẩu vào Mỹ đều sẽ chịu một mức thuế, cao hay thấp phụ thuộc vào tương quan lợi ích và khả năng đàm phán của mỗi quốc gia. Là nước xuất siêu lớn thứ 3 vào Mỹ và liên tục gia tăng nhập khẩu từ Trung Quốc kể từ Trump 1.0, Việt Nam sẽ khó tránh khỏi việc bị áp thuế.

Mức độ áp thuế nhập khẩu và các yêu sách của Mỹ cụ thể là gì sẽ quyết định ảnh hưởng lên kinh tế các nước xuất khẩu. Trong lần Mỹ áp thuế lên hàng hóa Trung Quốc thời Trump 1.0, tỷ giá CNY/USD ngay lập tức giảm 10% giúp trung hòa phần lớn ảnh hưởng của thuế quan. Đồng nội tệ của Canada và Mexico vừa qua cũng mất giá mạnh khi Trump công bố mức thuế mới lên hàng nhập khẩu.

Ảnh hưởng lên kinh tế mỗi quốc gia sẽ khác nhau, tùy theo mức thuế cụ thể và quy mô xuất khẩu vào Mỹ/GDP. Nền kinh tế rất mở của Việt Nam hiện đứng đầu về mức độ phụ thuộc vào xuất khẩu và trong đó Mỹ là thị trường lớn nhất.

TTCK Việt Nam đang đi được nửa chặng đường của quý 1/2025 với nhiều yếu tố đan xen. Điểm tích cực xuyên suốt là báo cáo tài chính quý 4 tiếp tục cho thấy sự tăng trưởng ổn định trên một nền định giá hợp lý hơn. Quyết tâm của Chính phủ nhằm đạt mức tăng trưởng 8% năm nay thông qua thúc đẩy đầu tư hạ tầng và tín dụng cùng với triển vọng nâng hạng lên thị trường mới nổi của FTSE là những kỳ vọng đủ lớn, thúc đẩy niềm tin và giữ dòng tiền lại TTCK bất chấp các rủi ro từ bên ngoài đang gia tăng.

Những tháng tới tiếp tục là giai đoạn môi trường quốc tế có rất nhiều biến động lớn về thương mại, kinh tế, và chính trị có thể ảnh hưởng mạnh tới dòng tiền đầu tư toàn cầu. Cụ thể là Việt Nam và các quốc gia khu vực ASEAN đang bị bán ròng mạnh do các nhà đầu tư quốc tế lo ngại về mô hình kinh tế phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu sẽ chịu ảnh hưởng tiêu cực trong bối cảnh tiến trình toàn cầu hoá có thể bị đảo ngược. Đồng USD và Yên Nhật vẫn đang trong xu hướng mạnh lên do lãi suất cũng tạo thêm áp lực lên dòng vốn đầu tư tài chính trong khu vực.

Việt Nam là nền kinh tế phụ thuộc nhất vào thị trường Mỹ sẽ nhạy cảm và chịu ảnh hưởng lớn nếu bị chính quyền Trump áp thuế nhập khẩu. Bởi vậy, chủ động chuẩn bị trước các kịch bản bị áp thuế và có sẵn đối sách ứng phó sẽ giúp giảm sốc cho doanh nghiệp xuất khẩu và toàn bộ nền kinh tế chung hơn là kỳ vọng Việt Nam với quan hệ đối tác chiến lược hiện nay sẽ tránh được thuế quan.

Mặt khác, Chính phủ một lần nữa khẳng định quyết tâm tăng trưởng 8% GDP năm nay và phần nào đó chấp nhận CPI, thâm hụt ngân sách và vay nợ công vượt cao hơn mức kế hoạch những năm gần đây. Chúng tôi thấy tinh thần quyết tâm này thể hiện nỗ lực vượt bậc của bộ máy thúc đẩy các động lực bên trong khi bối cảnh bên ngoài không thuận lợi. Xét trên tương quan các nguồn lực, đầu tư công là lĩnh vực Việt Nam có nhiều dư địa nhất để thúc đẩy tăng trưởng và trung hòa các ảnh hưởng không kiểm soát được từ bên ngoài.

Tổng kết lại, chúng tôi cho rằng rủi ro Việt Nam bị áp thuế nhập khẩu vào Mỹ là hiện hữu. Mô hình kinh tế mở dựa vào tăng trưởng xuất khẩu trong 30 năm qua của chúng ta đang đứng trước thử thách khi Mỹ, thị trường xuất khẩu lớn nhất, thay đổi toàn diện chính sách thương mại và đối ngoại. Quyết tâm và năng lực ứng phó của Chính phủ cũng như sự năng động sáng tạo của cộng đồng doanh nghiệp rồi sẽ giúp nền kinh tế Việt Nam vượt qua các khó khăn và tiếp tục phát triển trong nhiều năm tới.

Tuy vậy, trong ngắn hạn, ảnh hưởng từ bên ngoài có thể dẫn tới những thay đổi về kinh tế và biến động lớn trên TTCK, từ đó tạo ra cả rủi ro và cơ hội trong năm 2025. Rủi ro và biến động lớn luôn tạo ra các cơ hội lớn, cho những ai sẵn sàng”.