0
0
Chỉ vài giờ sau khi nhóm đàm phán thương mại của Tổng thống Donald Trump lên máy bay để tham dự những cuộc họp kinh tế quan trọng bậc nhất thế giới, chính ông chủ Nhà Trắng đã lên mạng xã hội tung ra một “cú đánh bất ngờ” vào tiến trình đàm phán.
Đó chính là mục đích – chứ không hẳn là sự đi chệch hướng.
Quyết định của ông Trump khi ám chỉ khả năng cắt giảm mức thuế quan 145% đối với Trung Quốc xuống còn 80% khiến dư luận có cảm giác ông đang tự thương lượng với chính mình trước khi cuộc đàm phán bắt đầu. Tuy nhiên, nội dung thực chất của thông điệp này không hề khiến các nhà đàm phán hàng đầu của ông bất ngờ, bởi họ đã thảo luận nội bộ về khả năng Mỹ giảm thuế với Trung Quốc trước thềm cuộc gặp tại Geneva, Thụy Sĩ.
Tuy nhiên, với các quan chức Trung Quốc thì đây thực sự là một thông tin mới mẻ.
Sự nhún nhường của ông Trump đối với Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent – người mà ông nói sẽ đưa ra quyết định cuối cùng – thực chất là một chiêu thức nhằm nâng tầm “Scott B.” trong mắt các đối tác Trung Quốc. Trên thực tế, các quan chức Mỹ đều hiểu rõ rằng chính ông Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình mới là hai người cuối cùng sẽ phải thống nhất mọi thỏa thuận lớn.
Ông Bessent và Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer đã hạ cánh tại Geneva để tham dự hai ngày họp với các quan chức cấp cao Trung Quốc, hướng tới những kết quả tuy có vẻ kém tham vọng hơn nhưng không kém phần quan trọng.
Giới chức Nhà Trắng đã nhấn mạnh rằng họ coi các cuộc đàm phán với Trung Quốc là một tiến trình riêng biệt, khác với cuộc chạy đua ráo riết nhằm ký kết các thỏa thuận thương mại với hàng chục quốc gia khác. Các cuộc đàm phán đó đã chính thức bước vào giai đoạn khẩn trương sau khi ông Trump quyết định tạm hoãn việc áp mức thuế “đối ứng” vào ngày 2/4 trong vòng 90 ngày.
Các cố vấn của ông Trump cũng coi những cuộc đàm phán song phương đó là một công cụ gây sức ép bổ sung lên nền kinh tế Trung Quốc, đặc biệt là với mục tiêu sớm đạt được thỏa thuận với các nước khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, bao gồm Hàn Quốc và Nhật Bản.
Cách tiếp cận của Nhà Trắng đối với Trung Quốc được định hình ngay từ giai đoạn đầu là hoàn toàn khác biệt so với khoảng 20 cuộc đàm phán đang được ưu tiên khác.
Các quan chức chính quyền Mỹ đã xây dựng một lộ trình bắt đầu bằng những bước đi mang tính hạ nhiệt căng thẳng từ cả hai bên, sau đó là những yêu cầu cụ thể đối với Trung Quốc nhằm giải quyết các ưu tiên của ông Trump, chẳng hạn như việc sản xuất fentanyl (một loại ma túy tổng hợp) và khôi phục thỏa thuận thương mại giai đoạn một trong nhiệm kỳ đầu tiên giữa Mỹ và Trung Quốc.
Những bước đi đó sẽ tạo tiền đề cho các cuộc thảo luận rộng hơn về mối quan hệ thương mại và kinh tế giữa hai nước.
“Cuộc đàm phán này nhằm trả lời câu hỏi: Liệu chúng ta có thể đạt được một trạng thái ổn định – và có thể lấy đó làm nền tảng cho điều gì đó lớn hơn không?” – ông Greer nói trong một cuộc phỏng vấn với CNBC hôm thứ Năm.
Mối quan tâm cấp bách hơn của Mỹ hiện nay là các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc đối với đất hiếm – yếu tố có thể thúc đẩy các thỏa thuận sơ khởi. Tuy nhiên, bất kỳ thỏa thuận nào có phạm vi rộng lớn cũng chỉ có thể đạt được trong dài hạn.
Trừ khi, tất nhiên, ông Trump đột ngột thay đổi quyết định.
Ngoại giao truyền thống và quân bài “khó đoán” của Trump
Các cố vấn kinh tế đương nhiệm và tiền nhiệm trong chính quyền Mỹ đều mở đầu những cuộc trò chuyện về đàm phán bằng một nhận định chung: ông Trump chính là nhân tố khó đoán có thể đổi hướng bất cứ lúc nào.
Tuy nhiên, các cố vấn của ông Trump đang tận dụng cuộc gặp cuối tuần này như một cơ hội để thoát ra khỏi trạng thái tê liệt kéo dài và nguy hiểm. Họ nhận thấy một số tín hiệu tích cực trong thời gian chuẩn bị – sau nhiều tháng “giằng co” – nhưng cuối cùng hai bên vẫn tiến tới đàm phán theo một kịch bản quen thuộc và được dàn dựng kỹ lưỡng.
Cả hai phía đều thông báo về cuộc họp theo cách gần như đồng bộ. Cả hai đều khẳng định rằng các nhà đàm phán hàng đầu của họ chỉ “tình cờ” ghé qua một thành phố vốn từ lâu đã là địa điểm trung lập cho các mối quan hệ ngoại giao căng thẳng nhất.
Cả hai cũng công khai duy trì những “lằn ranh đỏ” có vẻ khiến việc đạt tiến bộ trở nên khó khăn, trong khi ngầm phát đi tín hiệu linh hoạt thông qua các kênh gián tiếp.
Những quan chức được cử làm trưởng đoàn đàm phán từ cả hai bên chính là dấu hiệu rõ ràng nhất cho thấy cuộc đàm phán lần này mang tính nghiêm túc và nhằm mục tiêu hạ nhiệt căng thẳng.
Ông Hà Lập Phong, cố vấn kinh tế hàng đầu và là thành viên thân tín lâu năm của Chủ tịch Tập, sẽ dẫn đầu phái đoàn Trung Quốc. Ông Vương Tiểu Hồng – phụ tá an ninh hàng đầu của ông Tập – cũng được cho là sẽ tham dự, theo hai nguồn tin thân cận.
Ông Greer – người đã có kinh nghiệm làm việc với hầu hết các quan chức kinh tế và thương mại Trung Quốc dự kiến sẽ tham dự cuộc họp – nhận định danh sách này “là những người thực sự nghiêm túc.”
“Họ cử người thực chất đến để bàn về những vấn đề thực chất, vì vậy tôi tin rằng chúng tôi có thể có một cuộc thảo luận thẳng thắn và cởi mở với họ,” ông Greer chia sẻ trên CNBC.
Ông Bessent hiện là gương mặt đại diện công khai của nhóm kinh tế ông Trump. Ông Greer – người từng là quan chức thương mại cấp cao trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump – đang ngày càng đóng vai trò trung tâm kể từ khi được Thượng viện phê chuẩn vào tháng Hai.
Giám đốc Hội đồng Kinh tế Quốc gia Kevin Hassett, người đã nói chuyện với cả ông Bessent và Greer ngay trước khi họ lên máy bay hôm thứ Năm, cho biết với báo chí tại Nhà Trắng rằng có “những tín hiệu đầy hứa hẹn” từ phía Trung Quốc trước thềm hội đàm.
Ông gọi quá trình chuẩn bị cho cuộc gặp là một môi trường mà hai bên đã tiếp cận với “sự tôn trọng, tinh thần đồng nghiệp và phác thảo những tiến triển tích cực.”
Mức độ ngoại giao chuyên nghiệp đó là một sự thay đổi rõ rệt so với tháng đầu tiên trong nhiệm kỳ hai của ông Trump, khi các quan chức Trung Quốc đã cố gắng liên hệ với phía Mỹ và các cố vấn thân cận nhưng không thành công – theo một số nguồn tin am hiểu.
Điều đó khiến phía Trung Quốc rơi vào tình trạng “bối rối và thất vọng,” theo một nhà ngoại giao châu Âu được thông báo về tình hình. Điều trở nên rõ ràng là ông Trump thực sự nghiêm túc trong việc tái định hình toàn diện mối quan hệ song phương – và cách thức của ông là sức ép kinh tế.
Đòn đáp trả từ Trung Quốc – điều mà ông Trump và các cố vấn đã cảnh báo trước – không gây bất ngờ. Nhưng nó đã làm sâu sắc thêm sự rạn nứt trong quan hệ hai nước, gây nguy cơ cho nền kinh tế toàn cầu và đã tạo ra sức ép đáng kể lên kinh tế nội địa của cả hai quốc gia.
Các quan chức Mỹ khẳng định công khai – và vẫn giữ lập trường này trong các cuộc thảo luận kín – rằng nền kinh tế Trung Quốc không thể chịu đựng một cuộc chiến thương mại kéo dài với Mỹ.
Họ càng tin tưởng hơn vào lập luận này khi nhìn vào các số liệu kinh tế gần đây, cho thấy sự mong manh vốn có của hệ thống kinh tế Trung Quốc cùng với rủi ro nghiêm trọng từ một cuộc “cấm vận thương mại” trên thực tế với nền kinh tế lớn nhất thế giới.
“Con cá voi trắng” của Trump
Các quan chức Mỹ tiết lộ rằng đã có những tiếp xúc kín từ phía Trung Quốc – chính điều đó đã khơi mào cho kế hoạch tổ chức cuộc họp lần này, bao gồm cả một cố vấn an ninh cấp cao của ông Tập đã bày tỏ mong muốn giải quyết các vấn đề lớn của ông Trump, trong đó có vấn đề fentanyl.
Sự ám ảnh của ông Trump đối với ông Tập và viễn cảnh một thỏa thuận kinh tế toàn diện là một đặc điểm công khai nổi bật trong cả hai nhiệm kỳ tổng thống của ông – điều này đôi khi khiến các cố vấn cứng rắn nhất cảm thấy bất mãn.
Họ cho rằng ông Trump có cái nhìn thấu đáo và tập trung vào việc giảm thiểu các điểm yếu về kinh tế và an ninh. Tuy nhiên, cũng có không ít ví dụ cụ thể cho thấy ông sẵn sàng rẽ ngang khỏi bất kỳ lộ trình cứng rắn tuyến tính nào.
Tham vọng theo đuổi một thỏa thuận kinh tế vĩ mô có thể một lần nữa khiến ông bị cám dỗ.
“Đó là con cá voi trắng của ông ấy,” một cựu quan chức Nhà Trắng trong nhiệm kỳ đầu của Trump nói với CNN. “Hãy nghĩ về nó như khao khát giành giải Nobel Hòa bình – một thỏa thuận lớn với Trung Quốc chính là phiên bản kinh tế của điều đó.”
Theo: CNN
