0
0
Giữa những bảo vật cổ trưng bày tại Bảo tàng Lịch sử Thiểm Tây (Trung Quốc), chiếc ấn ngọc chỉ cao 2 cm, nặng vỏn vẹn 33 g, lại trở thành tâm điểm đặc biệt.
Không chỉ bởi tuổi đời hơn 2.000 năm, mà còn bởi câu chuyện ly kỳ về hành trình từ một “viên đá lạ” trong vũng bùn trở thành chứng tích quyền lực của hoàng hậu triều Hán.
Hành trình bất ngờ của ấn ngọc từ bàn tay cậu bé
Câu chuyện bắt đầu vào năm 1968, tại một làng quê gần Tây An. Khi mới 13 tuổi, Khổng Trung Lương thường cùng bạn bè chơi đùa ở con mương quen thuộc sau giờ học. Một ngày, ông phát hiện một viên đá nhỏ nằm lẫn trong bùn đất. Sau khi nhặt lên, rửa sạch, cậu bé đem về nhà như một trò vui. Ít ai ngờ rằng đó lại là cổ vật vô giá.
Người cha, ông Khổng Tường Phát, nhận thấy vật này khác thường nên mang đến Bảo tàng Lịch sử Thiểm Tây để giám định. Các chuyên gia xác định đây là một chiếc ấn ngọc đặc biệt, trên đó khắc dòng chữ “Hoàng hậu chi tỉ” bằng chữ Triện cổ. Kết quả nghiên cứu cho thấy chiếc ấn được chế tác từ bạch ngọc Hòa Điền Dương Chỉ – loại ngọc quý xuất xứ từ Tân Cương, vốn chỉ được sử dụng trong các bảo vật hoàng gia.
Điều đáng chú ý là nơi cậu bé nhặt được cổ vật cách Trường Lăng – lăng mộ của Hán Cao Tổ Lưu Bang và Hoàng hậu Lã Hậu – khoảng 1.000 mét. Điều này củng cố thêm giả thuyết chiếc ấn vốn thuộc về Lã Hậu, vị hoàng hậu quyền lực bậc nhất trong lịch sử Trung Hoa.
Ấn ngọc hoàng hậu – biểu tượng quyền lực và giá trị lịch sử
Theo ghi chép trong sách cổ Hán cung cựu nghi, ấn ngọc dành cho hoàng hậu thời Hán có phần tay cầm được chạm khắc hình Ly Hổ – loài vật huyền thoại tượng trưng cho ý trời và quyền uy tuyệt đối. Với kích thước nhỏ, ấn thời kỳ này chủ yếu dùng để đóng trên thẻ tre hoặc đất sét khô, trước khi giấy phổ biến rộng rãi.
Các nhà khảo cổ đánh giá chiếc ấn ngọc của Lã Hậu là phát hiện có giá trị đặc biệt. Đây là bằng chứng khẳng định vai trò của bà trong triều chính nhà Hán. Lã Hậu (241–180 TCN), sau khi Lưu Bang qua đời, trở thành Hoàng thái hậu và nhiều lần trực tiếp tham gia điều hành đất nước. Sự tồn tại của chiếc ấn góp phần làm sáng tỏ vị thế của bà – không chỉ là vợ của vị vua khai quốc, mà còn là nhân vật then chốt trong giai đoạn đầu triều Hán.
Chiếc ấn này cũng phản ánh sự phát triển của chế độ ấn tín tại Trung Quốc. Từ thời Thương đã có những con dấu, nhưng đến thời Tần – Hán, hệ thống phân định rõ ràng: “tỉ” dành cho vua và hoàng hậu, “ấn” dành cho các quan lại và tầng lớp thấp hơn. Vì vậy, việc tìm thấy “Hoàng hậu chi tỉ” có ý nghĩa quan trọng trong nghiên cứu về chính trị, xã hội và văn hóa thời kỳ này.
Ngày nay, chiếc ấn được bảo quản và trưng bày trang trọng tại Bảo tàng Lịch sử Thiểm Tây. Điều thú vị là người phát hiện ra nó – Khổng Trung Lương – vẫn được mời quay lại bảo tàng để thăm lại “bảo vật tuổi thơ” của mình. Câu chuyện không chỉ gợi lên sự kỳ diệu của lịch sử, mà còn nhấn mạnh vai trò của cộng đồng trong việc bảo tồn di sản.
