0
0
Căng thẳng Trung Đông leo thang sau các cuộc không kích và đáp trả quân sự đã khiến hàng loạt quốc gia đóng cửa không phận, buộc nhiều sân bay trung chuyển lớn phải tạm dừng hoạt động. Hàng trăm chuyến bay bị hủy, điều hướng hoặc đình chỉ, tạo nên một trong những đợt gián đoạn nghiêm trọng nhất của hàng không toàn cầu trong năm nay.
Diễn biến mới nhất của căng thẳng Trung Đông đã nhanh chóng lan rộng từ lĩnh vực an ninh sang giao thông hàng không quốc tế. Dữ liệu theo dõi chuyến bay trong ngày cuối tuần cho thấy không phận của Iran, Iraq, Kuwait, Israel và Bahrain gần như không còn hoạt động bay dân sự trong nhiều khung giờ cao điểm. Các đường bay thương mại vốn dày đặc trên trục châu Âu – Trung Đông – châu Á bất ngờ biến mất khỏi bản đồ trực tuyến.
Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Dubai Airports thông báo tạm dừng toàn bộ chuyến bay tại Sân bay quốc tế Dubai và Sân bay quốc tế Al Maktoum cho đến khi có thông báo mới. Đây là hai đầu mối vận chuyển hành khách và hàng hóa có vai trò then chốt, trong đó riêng Sân bay quốc tế Dubai nhiều năm liền đứng đầu thế giới về lượng khách quốc tế trung chuyển.
Không chỉ UAE, nhiều trung tâm hàng không khác trong khu vực cũng rơi vào trạng thái cầm chừng. Ghi nhận tại Sân bay quốc tế Hamad cho thấy khu vực cửa ra máy bay vắng khách, trong khi quầy hỗ trợ đông người chờ sắp xếp lại lịch trình. Các hãng hàng không phải đối mặt với bài toán điều phối phi hành đoàn, bố trí khách sạn và tái cấu trúc mạng lưới bay trong thời gian rất ngắn.
Làn sóng hủy chuyến lan rộng từ Trung Đông sang châu Âu và châu Á
Căng thẳng Trung Đông không chỉ tác động đến các hãng bay nội vùng mà còn khiến nhiều hãng quốc tế buộc phải thay đổi kế hoạch khai thác. Tại khu vực Vịnh, Emirates và flydubai tạm ngừng khai thác một số đường bay. Etihad Airways đình chỉ toàn bộ chuyến bay khởi hành từ Abu Dhabi đến 10h GMT ngày Chủ nhật. Qatar Airways và Kuwait Airways thông báo tạm dừng khai thác trong nhiều khung giờ nhạy cảm.
Theo dữ liệu sơ bộ từ Cirium, trong ngày cao điểm cuối tuần có khoảng 24% chuyến bay đến khu vực Trung Đông bị hủy. Riêng các đường bay đến Qatar và Israel ghi nhận tỷ lệ hủy xấp xỉ một nửa tổng số chuyến dự kiến khai thác trong ngày. Kuwait có khoảng 28% chuyến bay bị hủy.
Tại châu Âu, British Airways hủy các chuyến bay đến Tel Aviv và Bahrain đến hết ngày 3/3. Lufthansa tạm dừng các chuyến bay đến và đi từ Dubai trong hai ngày cuối tuần, đồng thời ngừng đường bay Tel Aviv, Beirut và Oman đến ngày 7/3. Air France và Iberia cũng điều chỉnh kế hoạch khai thác, trong khi Wizz Air đình chỉ nhiều điểm đến tại Trung Đông.
Ở châu Á, Air India và IndiGo đưa đội bay vào trạng thái cảnh giác cao, tạm dừng một số dịch vụ. Cathay Pacific đình chỉ hoạt động tại một số điểm đến khu vực Vịnh, bao gồm các chuyến bay chở khách đến Dubai và Riyadh, đồng thời điều chỉnh các chuyến bay hàng hóa khai thác qua Al Maktoum.
Việc đóng cửa không phận khiến nhiều máy bay buộc phải đổi hướng qua Larnaca, Jeddah, Cairo và Riyadh. Các tuyến bay vòng tránh kéo dài thời gian hành trình thêm hàng giờ, làm tăng tiêu hao nhiên liệu và chi phí vận hành.
Trang theo dõi chuyến bay Flightradar24 cho biết lượng truy cập tăng đột biến trong thời điểm cao trào, khiến hệ thống tạm thời gặp gián đoạn. Điều này phản ánh mức độ quan tâm lớn của hành khách toàn cầu đối với diễn biến của căng thẳng Trung Đông.
Trung Đông – mắt xích then chốt của hàng không toàn cầu
Trước khi xảy ra gián đoạn mới nhất, Trung Đông giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong mạng lưới vận tải hàng không quốc tế. Các trung tâm trung chuyển tại Dubai, Doha và Abu Dhabi kết nối châu Âu với châu Á – Thái Bình Dương, châu Phi và châu Đại Dương thông qua mô hình hub-and-spoke. Nhiều đường bay xuyên lục địa phụ thuộc vào các điểm trung chuyển này để tối ưu chi phí và thời gian bay.
Sau xung đột Nga – Ukraine, nhiều hãng bay đã phải tránh không phận của Russia và Ukraine, khiến lưu lượng bay qua Trung Đông gia tăng đáng kể. Do đó, khi căng thẳng Trung Đông bùng phát và các quốc gia đóng cửa không phận, tác động lan tỏa không chỉ giới hạn trong khu vực mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến các tuyến bay xuyên lục địa.
Các chuyên gia an ninh hàng không nhận định nguy cơ gián đoạn có thể kéo dài nếu tình hình không hạ nhiệt. Khi không phận bị hạn chế trong thời gian dài, các hãng phải tái cấu trúc lịch bay, điều chỉnh đội tàu và phân bổ lại nguồn lực. Điều này làm phát sinh chi phí bổ sung về nhiên liệu, bảo hiểm và dịch vụ mặt đất.
Bên cạnh đó, rủi ro an toàn hàng không trong vùng xung đột luôn là vấn đề được đặt lên hàng đầu. Cơ quan quản lý an toàn hàng không Liên minh châu Âu đã khuyến nghị các hãng bay thuộc EU tránh các khu vực có hoạt động quân sự. Quyết định này làm gia tăng áp lực lên mạng lưới bay vốn đã bị thu hẹp do nhiều điểm nóng địa chính trị cùng tồn tại.
Thực tế cho thấy mỗi khi căng thẳng Trung Đông leo thang, ngành hàng không quốc tế thường chịu tác động trực tiếp và tức thì. Số liệu hủy chuyến lên tới hàng trăm chuyến trong một ngày cho thấy mức độ phụ thuộc của giao thông hàng không toàn cầu vào sự ổn định của khu vực này. Việc đóng cửa đồng thời nhiều không phận đã tạo nên một khoảng trống đáng kể trên bản đồ bay quốc tế, buộc các hãng phải điều chỉnh chiến lược khai thác trong thời gian ngắn.
