0
0
Lệnh phong tỏa eo biển chiến lược từ phía Mỹ đối với nguồn cung dầu từ Iran đã ngay lập tức tạo ra một cú sốc lớn trên thị trường năng lượng toàn cầu, đưa giá dầu thô Brent và WTI thiết lập những cột mốc giá mới trong phiên giao dịch đầu tuần.
Thị trường năng lượng châu Á trong phiên giao dịch ngày 13/4 chứng kiến những biến động dữ dội khi các lệnh trừng phạt và phong tỏa quân sự bắt đầu được hiện thực hóa. Theo diễn biến mới nhất, giá dầu đã chính thức quay trở lại quỹ đạo tăng nóng, xóa sạch những nỗ lực bình ổn giá từ các thỏa thuận trước đó. Căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran tại khu vực Trung Đông đang trở thành tâm điểm chi phối mọi quyết định của các nhà giao dịch, trong bối cảnh dòng chảy dầu thô qua eo biển Hormuz huyết mạch quan trọng nhất của ngành năng lượng thế giới đứng trước nguy cơ bị gián đoạn hoàn toàn.
Hệ lụy từ quyết định phong tỏa và phản ứng dây chuyền của thị trường
Ngay từ đầu giờ sáng ngày 13/4 theo giờ Việt Nam, các bảng điện tử tại các sàn giao dịch hàng hóa lớn đã phủ một sắc xanh đậm khi lệnh mua đuổi áp đảo hoàn toàn. Cụ thể, vào lúc 6 giờ 10 phút, giá dầu thô Brent đã ghi nhận mức tăng kỷ lục 7,60 USD, tương ứng với mức tăng 7,98%, đẩy giá mỗi thùng dầu lên tới 102,80 USD. Đây là sự đảo chiều ngoạn mục nếu so với phiên giảm nhẹ 0,75% của ngày thứ Sáu tuần trước. Cùng chung xu hướng, giá dầu thô ngọt nhẹ Mỹ (WTI) cũng ghi nhận mức nhảy vọt 8,31 USD, tương đương 8,61%, chốt ở mức 104,88 USD/thùng. Sự phục hồi này không chỉ bù đắp hoàn toàn mức giảm 1,33% ở phiên trước đó mà còn tạo ra một mặt bằng giá mới cao nhất trong nhiều tháng qua.
Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự bùng nổ của giá dầu xuất phát từ tuyên bố của phía Mỹ về việc triển khai lực lượng Hải quân để phong tỏa eo biển Hormuz. Quyết định này được đưa ra sau khi các nỗ lực đàm phán nhằm tìm kiếm một giải pháp hòa bình dài hạn với Iran đi vào ngõ cụt. Việc không đạt được thỏa thuận chấm dứt chiến tranh đã khiến lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần qua chính thức đổ vỡ. Theo thông tin từ Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ, lệnh phong tỏa sẽ được áp dụng đối với tất cả các phương tiện giao thông đường biển ra vào các cảng của Iran từ 10 giờ sáng ngày 13/4 theo giờ miền Đông (tương đương 21 giờ cùng ngày theo giờ Việt Nam). Động thái quân sự cứng rắn này không chỉ nhằm vào việc hạn chế xuất khẩu dầu của Iran mà còn đe dọa trực tiếp đến sự an toàn của các tuyến vận tải dầu mỏ đi qua vịnh Ba Tư, nơi cung cấp một lượng lớn dầu thô cho các nền kinh tế lớn tại châu Á và châu Âu.
Tác động của lệnh phong tỏa này được đánh giá là nghiêm trọng hơn nhiều so với các giai đoạn căng thẳng trước đây. Đại diện Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ khẳng định các lực lượng thực thi sẽ kiểm soát chặt chẽ các cửa ngõ giao thương đường biển, tạo ra một rào cản vật lý ngăn chặn dòng chảy năng lượng từ quốc gia vùng Vịnh này. Điều này tạo ra một bóng đen bao trùm lên triển vọng cung ứng năng lượng toàn cầu, khi thị trường vốn đang trong trạng thái nhạy cảm sau các biến động địa chính trị liên tiếp.
Bài toán nguồn cung và những kịch bản khó khăn cho kinh tế toàn cầu
Phân tích về thực trạng thị trường hiện tại, các chuyên gia kinh tế cho rằng tình hình đang quay trở lại trạng thái căng thẳng cực độ như thời điểm trước khi có lệnh ngừng bắn. Tuy nhiên, yếu tố khiến lần tăng giá này trở nên khác biệt và nguy hiểm hơn chính là sự quyết liệt của Mỹ trong việc chặn đứng hoàn toàn nguồn cung liên quan đến Iran. Với lưu lượng dầu đi qua eo biển Hormuz lên tới 2 triệu thùng mỗi ngày, việc gián đoạn này sẽ tạo ra một lỗ hổng lớn trong cán cân cung – cầu toàn cầu. Đây là một con số không hề nhỏ đối với một thị trường vốn đang chật vật tìm kiếm sự cân bằng sau hàng loạt các sự cố đứt gãy chuỗi cung ứng.
Nhìn nhận từ góc độ kỹ thuật, các nhà phân tích từ ngân hàng ANZ chỉ ra rằng động thái phong tỏa không chỉ kiềm chế riêng xuất khẩu từ các nhà sản xuất dầu tại Vịnh Ba Tư mà còn làm tê liệt khả năng điều tiết thị trường của các quốc gia trong khu vực. Tình trạng gián đoạn nguồn cung vốn đã hiện hữu nay lại càng trở nên trầm trọng hơn khi một trong những “mạch máu” chính của ngành dầu khí bị thắt chặt. Sự thiếu hụt 2 triệu thùng dầu mỗi ngày là một áp lực khổng lồ, đủ sức đẩy giá dầu duy trì ở mức cao trong một thời gian dài, vượt xa các dự báo thận trọng trước đó.
