Bộ Xây dựng cho phép thí điểm tiếp nhận tàu khách quốc tế tại Cảng Ba Son. Hoạt động này nhằm tối ưu hạ tầng hiện hữu, đáp ứng nhu cầu neo đậu của các tàu du lịch trọng tải lớn trong thời gian một năm.
Bộ Xây dựng vừa ban hành văn bản chính thức chấp thuận chủ trương cho phép Tổng công ty Ba Son thực hiện khai thác thí điểm hoạt động tiếp nhận tàu khách quốc tế. Địa điểm thực hiện là khu vực bến cảng thuộc Nhà máy đóng tàu Ba Son, tọa lạc tại thị xã Phú Mỹ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.

Quyết định này được ban hành trên cơ sở xem xét đề nghị của doanh nghiệp và sự đồng thuận của các bộ, ngành liên quan, nhằm tìm kiếm giải pháp tối ưu hóa công năng hạ tầng cảng biển hiện có trong bối cảnh ngành du lịch tàu biển quốc tế đang phục hồi mạnh mẽ.
Theo lộ trình được phê duyệt, thời gian thí điểm sẽ kéo dài trong vòng một năm. Việc cho phép một cơ sở có chức năng chính là đóng mới và sửa chữa tàu thủy tham gia tiếp nhận hành khách quốc tế là một giải pháp linh hoạt.
Hiện nay, hệ thống hạ tầng cảng biển chuyên dụng dành riêng cho tàu du lịch tại khu vực phía Nam vẫn chưa đáp ứng đủ tốc độ tăng trưởng của thị trường. Do đó, việc tận dụng các cầu bến có đủ thông số kỹ thuật tại các nhà máy đóng tàu được xem là phương án kịp thời để đa dạng hóa điểm đến và giảm tải cho các cảng hàng hóa đang phải kết hợp đón khách.
Về khả năng tiếp nhận, các dữ liệu kỹ thuật cho thấy Cảng Ba Son có lợi thế về độ sâu luồng lạch và hệ thống cầu cảng được xây dựng theo tiêu chuẩn công nghiệp nặng. Theo đó, bến cảng này đủ điều kiện tiếp nhận các tàu khách quốc tế có thông số kỹ trọng tải đạt mức 15.000 tấn khi đầy tải.
Đặc biệt, đối với các loại tàu khách hiện đại có cấu trúc thượng tầng lớn nhưng trọng lượng khô nhẹ, cảng có thể đáp ứng những con tàu có trọng tải lên đến 150.000 tấn khi không tải. Tuy nhiên, việc tiếp nhận cụ thể từng chuyến tàu sẽ không cố định mà phải căn cứ vào các chỉ số đo đạc thực tế về mớn nước, chiều dài tổng thể và điều kiện khí tượng thủy văn tại thời điểm tàu cập hoặc rời bến để đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Quy chuẩn kỹ thuật và điều kiện vận hành tại Cảng Ba Son
Để quá trình thí điểm diễn ra đúng quy định, công tác chuẩn bị về mặt hạ tầng kỹ thuật tại Cảng Ba Son được đặt dưới sự giám sát chặt chẽ của các cơ quan quản lý chuyên ngành. Tổng công ty Ba Son có trách nhiệm rà soát lại toàn bộ hệ thống cầu cảng, bao gồm việc kiểm định sức chịu tải của sàn bê tông, hệ thống bích neo và các đệm va tàu.

Các hạng mục này phải tương thích với lực va chạm và lực căng dây của các loại tàu du lịch vốn có kích thước khác biệt so với tàu hàng hay tàu quân sự. Ngoài ra, hệ thống phao tiêu, biển báo hàng hải và sơ đồ dẫn luồng cũng phải được cập nhật thường xuyên để hỗ trợ các tàu khách quốc tế ra vào an toàn.
Một trong những yêu cầu bắt buộc là việc phối hợp liên ngành trong công tác quản lý hành khách. Do đặc thù tàu khách quốc tế mang theo lượng lớn du khách và thủy thủ đoàn từ nhiều quốc gia, các khu vực chức năng tại cảng phải được thiết lập theo quy trình kiểm soát nghiêm ngặt.
Điều này bao gồm việc bố trí không gian cho lực lượng Biên phòng làm thủ tục xuất nhập cảnh, lực lượng Hải quan kiểm soát hành lý và cơ quan Y tế thực hiện kiểm dịch quốc tế. Tất cả các khu vực này cần được tách biệt hoàn toàn với phân xưởng sản xuất và khu vực sửa chữa tàu của nhà máy bằng hệ thống rào chắn di động và biển chỉ dẫn tiếng Anh, nhằm đảm bảo an ninh cảng biển theo Bộ luật quốc tế về an ninh tàu và bến cảng (ISPS).
Vấn đề bảo vệ môi trường cũng là một nội dung quan trọng trong hồ sơ thí điểm. Khi tiếp nhận tàu khách, Cảng Ba Son phải có phương án cụ thể về việc thu gom và xử lý rác thải sinh hoạt cũng như nước thải từ tàu theo đúng các công ước quốc tế về ngăn ngừa ô nhiễm do tàu gây ra (MARPOL).
Các đơn vị dịch vụ mặt đất được huy động để đảm bảo rằng mọi hoạt động hậu cần, từ việc cung ứng thực phẩm, nước ngọt cho đến việc vận chuyển hành khách vào trung tâm thành phố, đều không làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh cốt lõi của nhà máy đóng tàu.
Trong suốt thời gian một năm thực hiện thí điểm, các cơ quan chức năng thuộc Bộ Xây dựng, Bộ Giao thông vận tải và chính quyền địa phương sẽ tiến hành các đợt kiểm tra hiện trường định kỳ. Mục đích của việc giám sát này là để đánh giá tính khả thi của mô hình kết hợp giữa công nghiệp đóng tàu và dịch vụ du lịch hàng hải. Các dữ liệu về số lượng lượt tàu, số lượng khách, mức độ an toàn hàng hải và các vấn đề phát sinh trong quá trình vận hành sẽ được ghi nhận một cách hệ thống.
Kết thúc thời hạn thí điểm, Tổng công ty Ba Son có trách nhiệm lập báo cáo tổng kết chi tiết gửi về các bộ ngành chủ quản. Báo cáo này sẽ phân tích rõ những thuận lợi, khó khăn và hiệu quả kinh tế – xã hội mà hoạt động đón tàu khách mang lại.
Đây sẽ là căn cứ thực tiễn quan trọng để các cơ quan quản lý nhà nước xem xét việc điều chỉnh, bổ sung quy hoạch hệ thống cảng biển Việt Nam trong giai đoạn tới, đồng thời đưa ra các hướng dẫn chính thức về việc chuyển đổi hoặc kết hợp công năng các bến cảng đóng tàu cho mục đích phát triển du lịch bền vững.