Bước ngoặt kinh tế 2026: Đánh giá từ VPBank Securities

Báo cáo triển vọng từ VPBank Securities nhận định rằng năm 2026 sẽ là thời điểm của những “điểm xoay” quyết định sau một giai đoạn biến động. Tại ngưỡng cửa quan trọng của chu kỳ phát triển này, các xung lực từ tỷ giá, lãi suất và sự chuyển dịch dòng vốn toàn cầu đã được phân tích và giải mã chi tiết để phác thảo bức tranh kinh tế Việt Nam tương lai. 

Sự đảo chiều của nút thắt tỷ giá và vị thế cán cân thanh toán

Trong giai đoạn 2022-2024, biến động tỷ giá được nhận định là một trong những rào cản chính đối với dòng vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII). Tuy nhiên, bước sang năm 2026, các dữ liệu vĩ mô cho thấy một sự thay đổi mang tính cấu trúc trong cán cân ngoại hối của Việt Nam.

Dữ liệu dự báo từ VPBankS cho thấy cán cân thanh toán (BOP) có khả năng đạt mức thặng dư khoảng 47,8 tỷ USD vào năm 2026. Đây là kết quả của sự cải thiện trong cán cân vãng lai và dòng vốn FDI ổn định. Việc duy trì mức thặng dư lớn tạo điều kiện để Ngân hàng Nhà nước gia tăng quy mô dự trữ ngoại hối, từ đó thiết lập một “lớp đệm” thanh khoản dồi dào, giúp giảm thiểu các cú sốc từ thị trường tài chính quốc tế và giữ biến động tỷ giá USD/VND trong biên độ hẹp.

Bên cạnh đó, áp lực bán ròng của khối ngoại do rủi ro tỷ giá dự kiến sẽ giảm dần khi chênh lệch lãi suất và kỳ vọng về sự ổn định của đồng nội tệ được cải thiện. Việc định hình lại hành lang pháp lý cho các tài sản thay thế như vàng hay tài sản số cũng góp phần giảm bớt tình trạng đầu cơ ngoại tệ, giúp dòng vốn luân chuyển thực chất hơn vào các kênh đầu tư tài chính.  

Áp lực điều chỉnh lãi suất

Báo cáo chỉ ra rằng lãi suất huy động có khả năng sẽ thoát ly khỏi vùng đáy lịch sử trong năm 2026. Tuy nhiên, sự điều chỉnh này không mang tính chất thắt chặt tiền tệ đột ngột mà phản ánh sự thay đổi trong quan hệ cung – cầu vốn.

Kịch bản cơ sở dự phóng trần lãi suất tiền gửi có thể nhích tăng khoảng 50 điểm cơ bản (0,5%) từ quý 2/2026. Nguyên nhân chính xuất phát từ nhu cầu huy động vốn để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng tín dụng dự kiến ở mức 18-20% khi hoạt động sản xuất kinh doanh phục hồi sâu rộng hơn. Sự gia tăng nhẹ của chi phí tiền gửi bình quân đòi hỏi các tổ chức tín dụng phải tối ưu hóa biên thu nhập lãi thuần (NIM) thông qua việc kiểm soát chất lượng nợ và tăng tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn (CASA).  

Song song với đó, sức khỏe của hệ thống ngân hàng là yếu tố then chốt để hấp thụ áp lực lãi suất. Tỷ lệ nợ xấu (NPL) dự báo sẽ duy trì xu hướng giảm sau khi đã đạt đỉnh, giúp giảm bớt gánh nặng trích lập dự phòng. Việc cơ cấu lại nguồn vốn vay theo hướng tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên sẽ giúp hệ thống vận hành ổn định ngay cả khi chi phí vốn có sự biến động nhẹ.

Động lực từ hạ tầng chiến lược và kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp

Động lực tăng trưởng năm 2026 được kỳ vọng sẽ đến từ sự cộng hưởng của đầu tư công và sự hồi phục của thị trường vốn, đặc biệt là trong lĩnh vực bất động sản và trái phiếu doanh nghiệp.

Dư nợ tín dụng bất động sản được dự báo ổn định ở mức 20%, tập trung vào các dự án có pháp lý hoàn thiện và phân khúc đáp ứng nhu cầu thực. Sự phục hồi của thị trường địa ốc được củng cố bởi các dự án hạ tầng chiến lược quốc gia như Đường sắt cao tốc Bắc – Nam và các tuyến cao tốc huyết mạch, tạo ra sự lan tỏa về nhu cầu vốn và tiêu dùng trên diện rộng.

Về phía kênh huy động vốn, thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) đang ghi nhận sự phục hồi về giá trị phát hành sau giai đoạn thanh lọc pháp lý. Điều này cho thấy niềm tin của nhà đầu tư đang quay trở lại, giúp doanh nghiệp giảm bớt sự phụ thuộc vào vốn vay ngân hàng ngắn hạn và có nguồn lực dài hạn hơn để thực hiện các kế hoạch kinh doanh, từ đó đóng góp vào mức tăng trưởng thu nhập trên mỗi cổ phần (EPS) kỳ vọng của toàn thị trường.

Nhìn về dài hạn, báo cáo đánh giá nền kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng thực chất dựa trên sự ổn định vĩ mô và cải thiện chất lượng quản trị hệ thống. Việc tháo gỡ các nút thắt về thể chế và đẩy mạnh giải ngân đầu tư công sẽ là “đòn bẩy” để duy trì đà tăng trưởng bền vững.

Trong bối cảnh dòng vốn toàn cầu có sự dịch chuyển, việc duy trì một nền tảng tài chính lành mạnh với nợ xấu thấp và cán cân thanh toán thặng dư sẽ là điểm tựa để thị trường chứng khoán thu hút các dòng vốn dài hạn. Tầm nhìn này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ nhằm đảm bảo môi trường đầu tư ổn định, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn hiệu quả để chuẩn bị cho chu kỳ phát triển tiếp theo.