Bóng ma “Carry trade” trở lại?

Trên thị trường, giới phân tích đặt ra câu hỏi, đã đến lúc lo lắng trở lại về Nhật Bản và giao dịch vay-yên (“yen carry trade”)

Bóng ma “Carry trade” trở lại?

Đợt sụt giảm nhỏ mang tính toàn cầu tuần qua khi chứng khoán lao dốc trước lúc hồi phục, không thể quy cho một nguyên nhân duy nhất. Nhưng một thủ phạm được nhận diện là chiến lược giao dịch ngoại hối lâu đời bất ngờ trở thành thảm họa, khi ngân hàng trung ương và chính phủ Nhật Bản cố gắng kéo đồng yên ra khỏi đà lao dốc ngày càng nguy hiểm.

“Giao dịch vay-yên” (yen carry trade) là một chiến lược đơn giản: vay tiền ở một quốc gia có lãi suất thấp, chẳng hạn như Nhật Bản (hoặc Thụy Sĩ), và đầu tư vào các đồng tiền có lãi suất cao hơn, chẳng hạn như đô la Mỹ. Nếu mọi thứ suôn sẻ, chiến lược này mang lại lợi nhuận mà không tốn chi phí. Không ngạc nhiên khi chiến lược này đã trở nên rất phổ biến trong giới giao dịch tài chính, doanh nghiệp và thậm chí cả cá nhân — những người sử dụng nó để chi trả cho các khoản thế chấp ở quốc gia của mình.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản đã kết thúc chương trình kích thích quy mô lớn kéo dài một thập kỷ vào năm ngoái, và vào tháng 1 đã nâng lãi suất ngắn hạn lên 0,5% do kỳ vọng rằng Nhật Bản sắp đạt được mục tiêu lạm phát 2% một cách bền vững.

Khi lãi suất trái phiếu trong nước tăng lên, nhà đầu tư Nhật Bản cũng như những tổ chức sử dụng carry-trade sẽ bán các tài sản tại Mỹ hoặc các thị trường khác để đem về mua trái phiếu trong nước. Điều này có thể gây ra các đợt bán tháo tác động đến thị trường tài chính toàn cầu.

Mặc dù BOJ đã phát tín hiệu sẵn sàng tăng lãi suất, nhưng tác động kinh tế từ các mức thuế của ông Trump đã buộc họ phải cắt giảm dự báo tăng trưởng và khó khăn khi ra quyết định về thời điểm tăng lãi suất tiếp theo.

Dữ liệu công bố cuối tuần qua cho thấy, lạm phát lõi của Nhật Bản trong tháng 4 đã tăng nhanh nhất trong hơn hai năm qua, do giá thực phẩm tăng đều đặn.

Dữ liệu nhấn mạnh tình thế khó khăn của Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) trong việc cân bằng giữa áp lực giá do lạm phát thực phẩm dai dẳng với những trở ngại tăng trưởng do các mức thuế quan của Tổng thống Mỹ Donald Trump gây ra.

Chỉ số giá tiêu dùng lõi (CPI), không bao gồm thực phẩm tươi sống nhưng có tính đến giá dầu, đã tăng 3,5% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm trước, vượt dự báo thị trường là tăng 3,4% và cao hơn mức tăng 3,2% của tháng 3.

Đây cũng là tốc độ tăng trưởng hàng năm nhanh nhất kể từ mức tăng 4,2% vào tháng 1 năm 2023, và chỉ số này đã vượt mục tiêu 2% của ngân hàng trung ương trong hơn ba năm liên tiếp.

“Lạm phát cơ bản vẫn ở mức cao trong tháng 4 mặc dù học phí trung học công lập đã được cắt giảm,” ông Marcel Thieliant, trưởng bộ phận Châu Á – Thái Bình Dương tại Capital Economics, cho biết.

“Chúng tôi cho rằng sự dai dẳng của lạm phát sẽ thuyết phục BOJ tăng lãi suất thêm một lần nữa vào tháng 10,” ông nói thêm.

Đợt tăng lạm phát gần đây chủ yếu do giá thực phẩm tăng mạnh 7,0%, cho thấy nhiều công ty đã tăng giá vào đầu năm tài khóa mới của Nhật Bản, bắt đầu từ tháng 4. Giá gạo đã tăng vọt 98,6% trong tháng trước so với cùng kỳ năm ngoái, trong khi giá sô-cô-la tăng 31%.

Một chỉ số khác loại bỏ cả nhiên liệu và thực phẩm tươi — được BOJ xem là thước đo tốt hơn cho áp lực giá do nhu cầu gây ra — đã tăng 3,0% trong tháng 4 so với cùng kỳ năm trước, so với mức tăng 2,9% của tháng 3.

Tiền rẻ không còn

Lợi suất trái phiếu siêu dài hạn của Nhật Bản đã tăng trong nhiều tuần qua trong bối cảnh lợi suất trái phiếu Kho bạc Hoa Kỳ tăng cao, kỳ hạn 30 năm lên tới trên 5% tuần trước, mức cao nhất trong vòng một năm rưỡi, sau khi Moody’s hạ xếp hạng tín dụng Mỹ.

Những lo ngại cũng đang gia tăng về tình hình tài khóa của Nhật Bản, khi cả các nhà lập pháp thuộc liên minh cầm quyền lẫn phe đối lập kêu gọi cắt giảm thuế tiêu dùng trước thềm cuộc bầu cử Thượng viện dự kiến diễn ra vào tháng Bảy.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản có kỳ hạn dài nhất đã tăng vọt lên mức cao kỷ lục do lo ngại về nhu cầu sau một cuộc đấu giá trái phiếu kỳ hạn 20 năm kém hiệu quả. Đây là một chỉ báo khá rõ cho cơn đau đầu đối với Ngân hàng Trung ương Nhật Bản khi cố gắng thoát khỏi chính sách tiền tệ siêu nới lỏng kéo dài hàng thập kỷ.

Lợi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản kỳ hạn 20 năm đã tăng tới 15 điểm cơ bản, đạt mức 2,555%, cao nhất kể từ tháng 10 năm 2000, sau khi Bộ Tài chính công bố kết quả đấu giá tuần qua.

Lợi suất trái phiếu kỳ hạn 30 năm tăng vọt 17 điểm cơ bản, đạt mức kỷ lục 3,14%, trong khi lợi suất trái phiếu kỳ hạn 40 năm tăng 15 điểm cơ bản lên 3,6%, mức cao nhất từ trước đến nay.

“Cầu đầu tư vào trái phiếu dài hạn đang chậm lại” các nhà phân tích của JPMorgan viết trong một ghi chú. Họ nhấn mạnh “Trong khi việc hình thành giá cả mà không có sự can thiệp từ Bộ Tài chính và Ngân hàng Trung ương là điều lý tưởng, hiện tại cần có một số hành động để ngăn chặn sự sụp đổ của trái phiếu chính phủ siêu dài hạn, nếu không có thể xảy ra thêm các cú sốc do bị hạ xếp hạng tín dụng hoặc các biện pháp tài khóa bổ sung gây ra.”

Thủ tướng Shigeru Ishiba cho đến nay vẫn từ chối những lời kêu gọi này.

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) đang đối mặt với một bài toán cân bằng khó khăn, khi các nhà hoạch định chính sách mong muốn tiếp tục tăng lãi suất. Phó Thống đốc có tầm ảnh hưởng Shinichi Uchida đã phát biểu trước quốc hội rằng, việc thắt chặt chính sách sẽ được nối lại nếu nền kinh tế phục hồi sau cú sốc dự kiến do mức thuế cao hơn của Hoa Kỳ, như Ngân hàng Trung ương đã dự báo.

Theo ông Masayuki Kichikawa, chiến lược gia vĩ mô trưởng tại Sumitomo Mitsui DS Asset Management, sự tan băng trong quan hệ thương mại Mỹ – Trung trong vài tuần gần đây, đặc biệt là đối với Trung Quốc, đã khiến giới đầu tư kỳ vọng BOJ sẽ quay lại lộ trình tăng lãi suất vào đầu năm tới.

Thị trường hoán đổi (swaps) hiện cho thấy khả năng tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm vào cuối năm là 50-50. Mức lãi suất chính sách hiện tại đang ở mức 0,5%.

“Nhiều nhà đầu tư có lẽ đang tự hỏi, đặc biệt là với trái phiếu siêu dài hạn, rằng mức lợi suất nào là phù hợp với lãi suất chính sách, chẳng hạn ở mức 1,25%, mà không có sự hỗ trợ từ hoạt động mua vào của BOJ,” ông Kichikawa nói.

(Theo báo chí nước ngoài)