0
0
Lịch làm việc 14-16 tiếng mỗi ngày từng được xem là huy hiệu danh dự của một người lãnh đạo tận tụy.
Tuy nhiên, giữa bối cảnh thị trường biến động liên tục và áp lực cạnh tranh gia tăng, ngày càng nhiều nhà quản trị nhận ra một sự thật nghiệt ngã: Thời gian là hữu hạn và cố định, nhưng chính năng lượng – khả năng duy trì sự tập trung, sáng suốt và nhạy bén – mới là biến số định hình chất lượng của những quyết định trị giá hàng triệu USD.
Trong suốt hơn một thập kỷ, làn sóng khởi nghiệp công nghệ toàn cầu đã tôn vinh triệt để trào lưu “hustle culture” – văn hóa làm việc cật lực không điểm dừng. Những giai thoại về các nhà sáng lập chỉ ngủ 4 tiếng mỗi đêm, di chuyển liên tục qua các múi giờ, họp thâu đêm và phản hồi email lúc rạng sáng từng được tán dương như biểu tượng tối cao của sự kiên định và ý chí thép. Thế nhưng, đằng sau ánh hào quang của những kỷ lục tăng trưởng nóng lại là một thực tế ảm đạm với làn sóng kiệt quệ thể chất, suy giảm sức khỏe tinh thần và hàng loạt sai lầm chiến lược mang tính sống còn.
Về bản chất sinh học, não bộ con người không phải là một cỗ máy vận hành tuyến tính. Khi bị ép buộc hoạt động liên tục trong trạng thái thiếu ngủ và căng thẳng kéo dài, hệ thống thần kinh sẽ kích hoạt cơ chế sinh tồn nguyên thủy, dẫn đến hiện tượng mệt mỏi vì ra quyết định (decision fatigue). Khi nguồn năng lượng cạn kiệt, khả năng tư duy phản biện, đánh giá rủi ro và nhận diện cơ hội dài hạn bị suy giảm nghiêm trọng. Lúc này, người lãnh đạo dễ rơi vào hai trạng thái nguy hiểm: hoặc trì hoãn các quyết định then chốt, hoặc đưa ra các lựa chọn bốc đồng, chọn giải pháp tình thế ngắn hạn để giải phóng áp lực trước mắt. Đối với một nhân viên tác nghiệp, sự mệt mỏi có thể chỉ làm giảm tiến độ của một đầu việc đơn lẻ, nhưng đối với một CEO, một quyết định sai lầm đưa ra vào lúc 5 giờ chiều sau nhiều giờ họp liên miên có thể xóa sạch công sức và dòng vốn tích lũy của cả doanh nghiệp suốt nhiều năm.
Một vấn đề kinh điển của giới quản trị hiện nay là ảo tưởng về việc kiểm soát thời gian. Rất nhiều người tự hào khi lịch làm việc được lấp đầy không còn một khoảng trống nào từ sáng sớm đến tối muộn. Nghịch lý nằm ở chỗ, một nhà điều hành có thể kiểm soát chặt chẽ từng phút trên lịch trình, nhưng hoàn toàn bất lực trong việc kiểm soát chất lượng của sự chú ý. Khi một ngày bị phân mảnh thành hàng chục khối thời gian nhỏ lẻ, tâm trí liên tục bị gián đoạn và phải chuyển đổi ngữ cảnh làm việc liên tục.
Các nghiên cứu thần kinh học chỉ ra rằng sau mỗi lần bị ngắt quãng, não bộ cần từ 15 đến 23 phút chỉ để tái thiết lập trạng thái tập trung sâu. Việc liên tục nhảy từ cuộc họp này sang cuộc họp khác thực chất chỉ tạo ra cảm giác bận rộn giả tạo chứ không hề tạo ra giá trị đột phá. Quản trị thời gian truyền thống vốn xem con người như những cỗ máy công nghiệp với tư duy tăng giờ làm để tăng sản lượng. Tuy nhiên, trong nền kinh tế tri thức và quản trị cấp cao, giá trị không đo bằng số giờ ngồi tại văn phòng, mà được định đoạt bởi sự sắc bén trong tư duy chiến lược.
Thay vì cố gắng vắt kiệt thêm từng giờ từ quỹ thời gian 24 tiếng bất biến, các nhà lãnh đạo hiện đại chuyển hướng sang việc quản trị và tái tạo 4 tầng năng lượng cốt lõi gồm thể chất, cảm xúc, trí tuệ và ý nghĩa.
Ở tầng đáy nền tảng, năng lượng thể chất đóng vai trò là bệ phóng sinh học quyết định dung lượng pin của cơ thể. Không đơn thuần là việc rèn luyện hình thể, việc duy trì kỷ luật giấc ngủ sâu 7 đến 8 tiếng mỗi đêm là điều kiện tiên quyết để não bộ đào thải độc tố và sắp xếp lại dữ liệu nhận thức.
Xu hướng các doanh nhân tham gia chạy marathon đường dài, đạp xe hay hoàn thành ba môn phối hợp thực chất là các phương pháp rèn luyện sức bền tim mạch và khả năng chịu đựng áp lực, từ đó duy trì lượng oxy và máu lên não ổn định khi phải xử lý công việc cường độ cao. Cùng với đó, chế độ dinh dưỡng cân bằng giúp hạn chế sự trồi sụt đột ngột của đường huyết, giữ cho cơ thể luôn tỉnh táo xuyên suốt ngày dài.
Tầng tiếp theo là năng lượng cảm xúc, yếu tố quyết định tâm thế của người đứng đầu trước biến động. Người lãnh đạo vốn được ví như chiếc “nhiệt kế cảm xúc” của toàn bộ tổ chức; nếu người đứng đầu hoảng loạn hay mất bình tĩnh, toàn bộ bộ máy bên dưới sẽ rơi vào trạng thái tê liệt hoặc phản ứng sai lệch. Quản trị tốt năng lượng cảm xúc là khả năng chủ động ngắt kết nối khỏi các luồng thông tin nhiễu loạn, hạn chế phản ứng tức thì với các yếu tố khiêu khích và xây dựng sự tĩnh lặng nội tâm trước khi bước vào các cuộc đàm phán quan trọng.
Trên nền tảng thể chất và cảm xúc vững vàng, năng lượng trí tuệ được tối ưu hóa thông qua các chu kỳ tập trung sâu. Trí não con người vận hành theo nhịp sinh học ngày đêm ngắn với khả năng tập trung cao độ thường đạt đỉnh trong khoảng 90 phút trước khi bắt đầu suy giảm. Việc áp dụng phương pháp làm việc sâu trong 90 phút kết hợp nghỉ ngơi hoàn toàn 15 phút, từ bỏ thói quen đa nhiệm phân mảnh để tập trung đơn nhiệm vào một bài toán phức tạp sẽ giúp bảo tồn tối đa nguồn năng lượng nhận thức quý giá.
Cuối cùng, ở tầng cao nhất, năng lượng ý nghĩa đóng vai trò như chiếc la bàn định hướng dài hạn. Đây là nguồn năng lượng bền vững bắt nguồn từ mục đích sống và sự gắn kết sâu sắc với các giá trị cốt lõi của doanh nghiệp. Khi đối mặt với suy thoái kinh tế hay những giai đoạn tái cấu trúc đầy thách thức, động lực thuần túy về mặt tài chính rất dễ bị xói mòn bởi áp lực. Một nhà lãnh đạo hiểu rõ mục tiêu cốt lõi và giá trị xã hội mà tổ chức mang lại sẽ luôn sở hữu nguồn năng lượng nội tại mạnh mẽ để dẫn dắt doanh nghiệp vượt qua nghịch cảnh.
Để đưa tư duy quản trị năng lượng vào thực tế vận hành, các nhà điều hành xuất sắc thiết lập nguyên tắc bảo vệ tài nguyên buổi sáng. Khung giờ từ 8 giờ đến 11 giờ 30 sáng – thời điểm mức năng lượng tư duy đạt đỉnh cao nhất – được dành trọn vẹn cho việc đọc báo cáo tài chính, hoạch định chiến lược và xử lý những quyết định sống còn, tuyệt đối không bị chi phối bởi việc kiểm tra email hay họp hành sự vụ.
Các hoạt động thảo luận đội nhóm, gặp gỡ đối tác ngoại giao được chuyển sang buổi chiều khi năng lượng tương tác xã hội chiếm ưu thế, trong khi các công việc mang tính hành chính đơn thuần như duyệt giấy tờ, xử lý hộp thư tồn đọng được đẩy về cuối ngày. Bằng cách ưu tiên giải quyết các vấn đề trọng yếu vào khung giờ vàng, người lãnh đạo có thể hoàn thành phần lớn giá trị cốt lõi trước khi những biến số phát sinh bên ngoài làm hao tổn năng lượng.
Kinh doanh không phải là một chặng chạy nước rút 100 mét nơi người thắng cuộc là kẻ bung hết sức trong vài giây đầu tiên, mà là một giải marathon đường trường vượt qua vô số địa hình khắc nghiệt. Nhà lãnh đạo xuất sắc của kỷ nguyên mới không phải là người ngồi lì nhiều giờ nhất trong phòng làm việc, mà là người biết khi nào cần bứt tốc, khi nào cần giữ nhịp thở và luôn chủ động tái tạo nguồn năng lượng cá nhân để duy trì sự tỉnh táo cao nhất ở những khúc cua quyết định.
