0
0
Bộ tài chính đề xuất Nghị định cơ chế riêng biệt cho PVN, tăng quyền tự chủ Hội đồng thành viên (HĐTV). Cơ chế này giúp Tập đoàn xử lý chi phí đầu tư không thành công, loại trừ chúng khỏi việc đánh giá hiệu quả hoạt động và bảo toàn vốn.
Bộ Tài chính hiện đang hoàn thiện và lấy ý kiến góp ý cho dự thảo Nghị định quy định cơ chế hoạt động và cơ chế tài chính đặc thù của Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam, PVN). Động thái này nhằm cụ thể hóa các nội dung được giao tại Luật Quản lý và Đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp (Luật số 68/2025/QH15), tạo một hành lang pháp lý đồng bộ, chuyên biệt cho Tập đoàn hoạt động trong lĩnh vực dầu khí mang tính chất đặc thù cao.
Quá trình dự thảo các quy định chung hướng dẫn Luật 68/2025/QH15 đã ghi nhận nhiều vấn đề đặc thù trong hoạt động của PVN. Những vấn đề này khiến các quy định áp dụng chung theo các Nghị định hiện hành không còn phù hợp với thực tiễn.
Lĩnh vực dầu khí đòi hỏi các dự án phải có chu kỳ đầu tư kéo dài, mức độ rủi ro lớn, và thường xuyên đối diện với sự bất định từ thị trường quốc tế cũng như các yếu tố địa chất phức tạp. Sự khác biệt căn bản này là động lực chính để Bộ Tài chính đề xuất xây dựng cơ chế riêng biệt, nhằm giải quyết các vướng mắc phát sinh trong thực tiễn và nâng cao hiệu quả hoạt động cho PVN.
Việc ban hành Nghị định mới được đánh giá là cần thiết để đảm bảo thể chế hóa các chủ trương và định hướng của Đảng, Nhà nước, đồng thời đáp ứng yêu cầu nâng cao hiệu quả hoạt động của Tập đoàn. Văn bản này sẽ tạo lập một khuôn khổ pháp lý vững chắc, giúp PVN có quyền chủ động hơn trong cả hoạt động đầu tư và quản lý vốn nhà nước.
Bộ Tài chính nhấn mạnh mục tiêu tăng cường phân cấp, phân công và cắt giảm thủ tục hành chính, qua đó khơi thông nguồn lực đầu tư cho doanh nghiệp, nhưng vẫn đảm bảo PVN hoạt động theo nguyên tắc kinh tế thị trường có sự quản lý chặt chẽ, công khai và minh bạch của Nhà nước. Dự thảo Nghị định được xây dựng trên cơ sở kế thừa các quy định quan trọng từ các văn bản pháp lý trước đây và bổ sung nhiều cơ chế mới phù hợp với tình hình hiện tại.
Mở rộng quyền tự chủ và thẩm quyền của hội đồng thành viên PVN
Về cơ chế hoạt động, dự thảo Nghị định tiếp tục duy trì các quy định hiện hành liên quan đến quyền và nghĩa vụ của PVN đối với tài nguyên dầu khí quốc gia, cũng như quyền của Thủ tướng Chính phủ trong việc chấp thuận người đại diện theo pháp luật hoặc thay đổi tên, trụ sở của tập đoàn. Tuy nhiên, điểm nổi bật là sự phân cấp được mở rộng đáng kể cho hội đồng thành viên PVN (HĐTV).
Theo đó, HĐTV sẽ được trao quyền chủ động quyết định việc điều chỉnh lĩnh vực, ngành nghề kinh doanh và thực hiện đăng ký điều chỉnh theo các quy định hiện hành về doanh nghiệp. Bên cạnh đó, HĐTV cũng được giao thẩm quyền quyết định số lượng Phó Tổng Giám đốc và phê duyệt các chương trình nghị sự cùng với kết quả của các kỳ họp Hội đồng liên doanh Vietsovpetro (VSP).
Đây là những vấn đề từng là nguồn gốc phát sinh các vướng mắc, chậm trễ trong thực tiễn điều hành, do phải trải qua nhiều cấp phê duyệt hành chính. Việc phân cấp mạnh mẽ này được kỳ vọng sẽ tăng tính linh hoạt và hiệu quả trong công tác quản trị và điều hành Tập đoàn.
Đối với cơ chế tài chính, dự thảo kế thừa các nội dung quan trọng tại Nghị định 36/2021/NĐ-CP, bao gồm cơ chế chuyển nợ vay khi bàn giao dự án, cơ chế quản lý tài sản dầu khí, khấu hao tài sản, đánh giá tài sản, chế độ thu chi tài chính, doanh thu, chi phí của công ty mẹ, quản lý nguồn thu ngoại tệ và các quỹ đặc thù như Quỹ nghiên cứu khoa học và đào tạo. Cơ chế quản lý vốn tại Liên doanh Việt – Nga VSP cùng quy trình xử lý các vấn đề chuyển tiếp cũng tiếp tục được duy trì.
Cơ chế xử lý chi phí đầu tư thất bại và phân cấp đầu tư của PVN
Phần bổ sung quan trọng nhất của dự thảo là việc xây dựng các quy định mới về cơ chế xử lý chi phí không thành công tại các dự án đầu tư. Hoạt động thăm dò, khai thác và đầu tư nước ngoài trong ngành dầu khí mang tính rủi ro rất cao. Nếu không có cơ chế xử lý rõ ràng, các chi phí thất bại có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu quả kinh doanh và uy tín của doanh nghiệp.
Dự thảo Nghị định quy định rõ việc xử lý chi phí của các dự án dầu khí không thành công, bao gồm chi phí trực tiếp, chi phí cho bên thứ ba, chi phí gián tiếp và các khoản chi hợp lý khác. Các khoản chi phí này sẽ được xử lý từ lợi nhuận sau thuế theo quy định của Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.
Đặc biệt, chi phí thất bại sẽ được loại trừ khi các cơ quan chức năng tiến hành đánh giá hiệu quả hoạt động, bảo toàn vốn, hoặc xếp loại doanh nghiệp và người đại diện chủ sở hữu vốn nhà nước tại PVN. Cơ chế này nhằm khuyến khích PVN chấp nhận rủi ro cần thiết, mạnh dạn đầu tư vào các hoạt động thăm dò, tìm kiếm dự án mới.
HĐTV PVN được giao thẩm quyền quyết định thời hạn phân bổ chi phí không thành công, với thời gian tối đa là 5 năm kể từ khi dự án được quyết toán. HĐTV phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về quyết định phân bổ của mình.
Ngoài ra, dự thảo cũng làm rõ cơ chế tài chính áp dụng cho các dự án mà PVN được giao nhiệm vụ thực hiện công tác vận hành thay mặt nước chủ nhà trước ngày 01/7/2023 (thời điểm Luật Dầu khí 2022 có hiệu lực). Cơ chế tài chính hiện hành sẽ tiếp tục được áp dụng cho các dự án này cho đến khi khung pháp lý mới về hoạt động dầu khí được hoàn thiện. Sự phân cấp cũng được mở rộng cho HĐTV trong các quyết định đầu tư bổ sung vốn điều lệ từ nguồn vốn hợp pháp và thẩm quyền phê duyệt khấu hao tài sản cố định.
Dự thảo Nghị định về cơ chế hoạt động và tài chính đặc thù cho PVN là giải pháp pháp lý đồng bộ, cần thiết để tháo gỡ các vướng mắc, tạo điều kiện cho Tập đoàn phát huy tối đa nguồn lực trong bối cảnh các quy định pháp luật về quản lý vốn nhà nước đã được hoàn thiện.
