0
0
Chính phủ vừa ban hành Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg quy định tiêu chí phân loại theo ngành, lĩnh vực và khung tỷ lệ sở hữu. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng nhằm xây dựng kế hoạch sắp xếp, cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp có vốn nhà nước trong giai đoạn tới.
Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng đã chính thức ký ban hành Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg ngày 05/08/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Văn bản quy định chi tiết Tiêu chí phân loại doanh nghiệp làm căn cứ lập kế hoạch sắp xếp, tái cơ cấu hoặc giữ nguyên tỷ lệ nắm giữ vốn nhà nước.
Quyết định áp dụng đối với cơ quan đại diện chủ sở hữu, người đại diện chủ sở hữu trực tiếp và doanh nghiệp nhà nước theo Luật Doanh nghiệp. Đối tượng áp dụng còn bao gồm các tổ chức tín dụng do Nhà nước nắm giữ trên 50% vốn điều lệ (trừ Ngân hàng Chính sách xã hội, Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam) và người đại diện phần vốn nhà nước tại công ty cổ phần, công ty TNHH hai thành viên trở lên.
Các công ty nông, lâm nghiệp, doanh nghiệp phục vụ quốc phòng, an ninh hoặc kết hợp kinh tế với quốc phòng, an ninh sẽ thực hiện sắp xếp theo quy định riêng của Chính phủ hoặc Thủ tướng Chính phủ.
Khung tỷ lệ nắm giữ vốn nhà nước theo từng ngành và lĩnh vực
Theo Quyết định 40/2026/QĐ-TTg, Nhà nước sẽ nắm giữ 100% vốn điều lệ đối với các doanh nghiệp cung ứng sản phẩm, dịch vụ công ích thiết yếu, hoạt động trong lĩnh vực độc quyền tự nhiên hoặc khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Tỷ lệ sở hữu toàn bộ này cũng áp dụng cho các đơn vị xây dựng công trình hạ tầng trọng điểm quốc gia về giao thông, thủy lợi, năng lượng, hạ tầng số quy định tại Nghị định số 366/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp ứng dụng công nghệ cao và các lĩnh vực then chốt khác.
Đối với nhóm doanh nghiệp giữ từ 65% vốn điều lệ trở lên, danh mục bao gồm quản lý, khai thác cảng hàng không, sân bay, vận chuyển hàng không, bến cảng biển đặc biệt, khai thác khoáng sản quy mô lớn và cơ khí chế tạo. Nhóm này cũng bao gồm lĩnh vực tài chính, ngân hàng, sản xuất phim hoạt hình do Nhà nước đặt hàng, tài trợ, khai thác và cung cấp nước sạch, thoát nước đô thị, nông thôn, cùng các cơ sở bảo đảm nhu cầu thiết yếu cho đồng bào dân tộc thiểu số vùng sâu, vùng xa.
Khung tỷ lệ nắm giữ từ trên 50% đến dưới 65% vốn điều lệ được áp dụng cho doanh nghiệp đầu mối nhập khẩu xăng dầu chiếm thị phần từ 30% trở lên có vai trò bảo đảm các cân đối lớn. Nhóm này cũng bao gồm các đơn vị cung cấp dịch vụ viễn thông có tầm quan trọng đặc biệt đối với hạ tầng viễn thông quốc gia và các doanh nghiệp tìm kiếm, thăm dò, đánh giá trữ lượng khoáng sản (trừ dầu khí).
Ngoài các nhóm trên, văn bản quy định tiêu chí bổ sung cho một số lĩnh vực đặc thù như sản xuất xi măng chiếm thị phần từ 30% trở lên có khai thác mỏ tại địa bàn trọng yếu về an ninh quốc phòng. Đồng thời, tiêu chí này áp dụng cho doanh nghiệp dịch vụ công ích có tỷ trọng doanh thu công ích trên tổng doanh thu 03 năm liên tiếp đạt từ 50% trở lên, các đơn vị có giá trị văn hóa, lịch sử, kiến trúc, thương hiệu quốc gia, hoặc hoạt động trong mảng xử lý rác thải, chiếu sáng công cộng, cây xanh.
Phương án sắp xếp và quy trình điều chỉnh tỷ lệ sở hữu
Tiêu chí phân loại ban hành kèm theo Quyết định là căn cứ để phê duyệt kế hoạch và thực hiện cơ cấu lại vốn nhà nước tại doanh nghiệp theo Nghị định số 57/2026/NĐ-CP ngày 12/02/2026 của Chính phủ. Các phương án thực hiện gồm tiếp tục giữ nguyên tỷ lệ nắm giữ hoặc áp dụng các hình thức cơ cấu làm thay đổi tỷ lệ sở hữu cổ phần, phần vốn góp theo quy định pháp luật.
Đối với doanh nghiệp không thuộc danh mục chính nhưng thuộc tiêu chí bổ sung, nếu Nhà nước đang nắm giữ trên 50% vốn điều lệ thì tỷ lệ nắm giữ tiếp tục bảo đảm trong khung trên 50%. Trường hợp Nhà nước đang nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống, quyền đại diện chủ sở hữu sẽ được chuyển giao cho doanh nghiệp có chức năng đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước hoặc doanh nghiệp nhà nước cùng ngành nghề để quản lý, tái cơ cấu, bổ sung vốn hoặc thoái vốn.
Những doanh nghiệp có ngành, lĩnh vực không thuộc Tiêu chí phân loại sẽ thực hiện cơ cấu theo hướng Nhà nước không tiếp tục nắm giữ vốn, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành có quy định khác. Cơ quan đại diện chủ sở hữu phải báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét đối với các trường hợp đặc thù hoặc khi đề xuất Nhà nước không tiếp tục nắm giữ trên 50% vốn tại nhóm doanh nghiệp thuộc tiêu chí bổ sung.
Đối với doanh nghiệp hoạt động đa ngành, khung tỷ lệ nắm giữ được xác định dựa trên ngành, lĩnh vực có tỷ trọng lớn nhất trong tổng sản lượng hoặc tổng doanh thu của 03 năm liên tiếp liền kề theo báo cáo tài chính trước thời điểm phê duyệt kế hoạch 05 năm. Trường hợp có thay đổi về tỷ trọng tại thời điểm thực hiện, cấp có thẩm quyền sẽ quyết định điều chỉnh kế hoạch cho phù hợp với thực tế.
Quyết định nhấn mạnh việc phê duyệt và thực hiện cơ cấu lại vốn nhà nước phải bảo đảm phù hợp với chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước, hướng tới nâng cao hiệu quả kinh doanh, năng lực cạnh tranh, bảo toàn và phát triển vốn, chống lãng phí, thất thoát tài sản. Quyết định số 40/2026/QĐ-TTg có hiệu lực thi hành kể từ ngày 05/08/2026.
