Bài toán khó với Ngân hàng Nhà nước

Theo Báo cáo ngành ngân hàng Việt Nam, cập nhật những diễn biến tiền tệ xoay quanh quý 1/2024, cho thấy dẫu Ngân hàng nhà nước vẫn đối mặt với bài toán cân bằng giữa Lãi suất điều hành và lãi suất liên ngân hàng.

Giá vàng tăng mạnh, chênh cao hơn thế giới – Ngân hàng nhà nước tái thực hiện đấu thầu sau 11 năm

Thị trường vàng trong quý 1/2024 ghi nhận xu hướng giá vàng SJC và vàng nhẫn duy trì đà tăng từ tháng 11/2023, biên độ chênh lệch giá mua – bán ở mức cao, khoảng 2 – 2,5 triệu đồng/lượng. 

Biên độ chênh lệch giá mua – bán vàng SJC, vàng nhẫn ở mức cao khoảng 2 – 2,5 triệu đồng/lượng so với giá vàng thế giới, tạo gánh nặng cho người tiêu dùng và gây khó khăn cho việc quản lý thị trường.

Mặc dù có xu hướng giảm do giá vàng thế giới tăng, chênh lệch giữa giá vàng trong nước và giá vàng thế giới vẫn ở mức cao khoảng 13 triệu đồng/lượng vào cuối tháng 3/2024.

Thị trường vàng đang thu hút nhiều sự quan tâm bởi biến động giá vàng phức tạp trong thời gian gần đây. Chính phủ đã nhiều lần yêu cầu kiểm soát giá vàng (T12/2023; T2-3-4/2024) để bảo vệ người tiêu dùng và ổn định thị trường.

Ngân hàng nhà nước tăng cường kiểm soát hoạt động kinh doanh vàng, xử lý vi phạm nhằm đảm bảo an ninh trật tự và cạnh tranh lành mạnh.

Bên cạnh đó, Ngân hàng nhà nước xem xét điều chỉnh các quy định về quản lý thị trường vàng để phù hợp với tình hình thực tế và hiệu quả hơn.

NHNN đánh giá lại Nghị định số 24/2012/NĐ-CP,  tổ chức phiên đấu thầu vàng miếng nhằm tăng nguồn cung vàng ra thị trường, góp phần bình ổn giá vàng. NHNN Việt Nam tái thực hiện đấu thầu vàng sau 11 năm. 

Cập nhật lãi suất điều hành của NHNN và tăng trưởng tín dụng của NHTM

Kể từ đợt giảm liên tiếp lãi suất điều hành vào tháng 6/2023, NHNN không có thêm điều chỉnh nào mặc dù phải chịu áp lực từ việc điều hành tỷ giá và chính sách tiền tệ của các quốc gia lớn khác trên thế giới.

Trên thị trường liên ngân hàng, lãi suất qua đêm có xu hướng tăng mạnh từ tháng 2/2024, trở về mốc của tháng 12/2023 sau một giai đoạn giảm sâu (lãi suất ngày 16/4 là 4,92%). Điều này góp phần thu hẹp khoảng cách lãi suất với FED, giảm áp lực lên tỷ giá.

NHNN vẫn đối mặt với bài toán cân bằng giữa Lãi suất điều hành và lãi suất liên ngân hàng

Thị trường ngân hàng đang có dấu hiệu hồi phục nhẹ với sự tăng trưởng trở lại của tín dụng. Tín dụng đảo chiều tăng trở lại trong tháng 3/2024 (0,26%) sau giai đoạn sụt giảm liên tục từ đầu năm. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng tín dụng vẫn thấp và huy động vốn tiếp tục gặp khó khăn là những thách thức cho thị trường ngân hàng trong thời gian tới.

Thanh khoản hệ thống ngân hàng đang chịu áp lực do chênh lệch tăng tín dụng – tiền gửi và hoạt động hút tiền mặt qua tín phiếu. Chênh lệch tăng tín dụng – tiền gửi, kết hợp với động thái hút tiền mặt qua tín phiếu, khiến thanh khoản hệ thống ngân hàng giảm so với cuối năm.

Lãi suất huy động vốn có thể tiếp tục tăng trong thời gian tới do nguồn cung vốn trên thị trường giảm và nhu cầu huy động vốn của các NHTM (MSB, VP Bank, Kienlong Bank) tăng cao trong đầu T4/2024. Tăng trưởng huy động vốn tiếp tục giảm tốc trong tháng 3/2024 (0,76% so với đầu năm). Lượng huy động vốn từ tiền gửi của khu vực kinh tế trong nước giảm mạnh.

Lạm phát tăng trong tầm kiểm soát 

Tổng kết quý 1/2024, lạm phát tăng trong tầm kiểm soát là 2,81% so với cùng kỳ, do vậy, chưa phải là yếu tố tạo áp lực lên công tác điều hành tỷ giá và tín dụng của Ngân hàng nhà nước trong thời gian qua.

Tuy nhiên, giá các tài sản khác, bao gồm vàng, chứng khoán, và bất động sản đều chứng kiến đà tăng mạnh trong quý 1/2024, khiến các NHTM có xu hướng tăng lãi suất theo mức tăng chung nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh.

Dù tỷ giá trung tâm vẫn được duy trì ở mức tương đối ổn định kể từ tháng 11/2023, nhưng tỷ giá trên cả 2 thị trường là thị trường tự do và tỷ giá trao đổi tại các NHTM đều ghi nhận mức tăng mạnh từ đầu năm 2024. Nguyên nhân xuất phát từ giá USD trên thị trường thế giới tăng cao trở lại sau khi giảm xuống mức thấp vào cuối năm 2023.

Tính đến 5/4/2024, Ngân hàng nhà nước đã phát hành tổng lượng tín phiếu đạt 173 nghìn tỷ đồng với lãi suất bình quân từ 1,3% đến 2,7%. Công cụ này được sử dụng để hút thanh khoản và điều tiết thị trường tiền tệ. Tuy nhiên, do thời hạn phát hành thường ngắn, tác động của tín phiếu có tính ngắn hạn.

Trong nỗ lực ổn định tỷ giá, Ngân hàng nhà nước đã công bố Dự thảo thay đổi cơ sở xác định tỷ giá kỳ hạn giữa USD và VND trong giao dịch kỳ hạn và hoán đổi theo hướng linh hoạt hơn. Dự thảo này được kỳ vọng sẽ giúp xác định tỷ giá kỳ hạn nhanh chóng và chính xác hơn, bám sát diễn biến thị trường.Bên cạnh đó, FED giảm lãi suất và tăng cung ngoại tệ từ nhập khẩu, FDI và kiều hối cũng là những yếu tố tác động đến thị trường tiền tệ trong thời gian qua.

Nhìn chung, thị trường tiền tệ đang diễn biến khá phức tạp do ảnh hưởng của nhiều yếu tố trong và ngoài nước. Ngân hàng nhà nước đang áp dụng nhiều biện pháp để điều tiết thị trường và ổn định tỷ giá.