0
0
Cuối quý I, tiền gửi cá nhân tiếp tục giữ vai trò nền tảng trong cơ cấu huy động của nhiều ngân hàng thương mại với quy mô vượt 2 triệu tỷ đồng tại 12 ngân hàng có thuyết minh báo cáo tài chính chi tiết. Tuy nhiên, xét về tốc độ tăng trưởng, dòng tiền từ doanh nghiệp và tổ chức kinh tế đang nổi lên như động lực mở rộng nguồn vốn mới của hệ thống ngân hàng.
Tiền gửi khách hàng tiếp tục là một trong những cấu phần quan trọng nhất trong hoạt động của các ngân hàng thương mại. Dữ liệu từ báo cáo tài chính quý I của 12 ngân hàng cho thấy sự phân hóa rõ nét giữa quy mô và tốc độ tăng trưởng của hai nhóm nguồn vốn chính gồm tiền gửi cá nhân và tiền gửi doanh nghiệp/tổ chức kinh tế.
Tính đến cuối quý I, tổng tiền gửi khách hàng của 12 ngân hàng đạt 3.219.487 tỷ đồng. Trong đó, tiền gửi cá nhân đạt 2.015.706 tỷ đồng, chiếm 62,61% tổng cơ cấu huy động. Tiền gửi doanh nghiệp và tổ chức kinh tế đạt 1.203.782 tỷ đồng, tương ứng 37,39%.
Quy mô áp đảo tiếp tục cho thấy vai trò trung tâm của nguồn vốn dân cư trong hoạt động ngân hàng. Đây là dòng tiền gắn với nhu cầu tích lũy, nhận lương, thanh toán, tiết kiệm và sử dụng các dịch vụ ngân hàng số của khách hàng cá nhân.
Khác với tiền gửi doanh nghiệp thường biến động theo chu kỳ sản xuất kinh doanh, tiền gửi cá nhân được xem là nguồn vốn có tính ổn định cao hơn nhờ tính phân tán và quy mô khách hàng rộng. Khi ngân hàng sở hữu tệp khách hàng cá nhân lớn, mức độ phụ thuộc vào các khoản tiền gửi lớn từ một số khách hàng tổ chức cũng giảm theo.
Trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng đang cao hơn huy động vốn, vai trò của nguồn vốn dân cư càng được chú ý. Theo số liệu đến ngày 24/3, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt 2,15%, trong khi huy động vốn chỉ tăng 0,44%. Chênh lệch này đặt ra áp lực cân đối thanh khoản đối với hệ thống ngân hàng.
Trong nhóm khảo sát, MBBank là ngân hàng có quy mô tiền gửi cá nhân lớn nhất với 540.847 tỷ đồng. VPBank đứng sau với 389.578 tỷ đồng. Trong khi đó, LPBank là một trong những ngân hàng có cơ cấu bán lẻ rõ nét khi tiền gửi cá nhân chiếm tới 77,62% tổng tiền gửi khách hàng.
Xét theo mức tăng tuyệt đối, MBBank, LPBank và VPBank là ba ngân hàng đóng góp lớn nhất vào phần tăng thêm của tiền gửi cá nhân trong kỳ. Tổng mức tăng của ba ngân hàng này chiếm khoảng 81,8% phần tăng thêm của toàn bộ 12 ngân hàng.
Điều này phản ánh xu hướng dòng vốn dân cư tiếp tục tập trung tại các ngân hàng có nền tảng bán lẻ lớn, mạng lưới khách hàng rộng và tần suất giao dịch cao. Các ngân hàng đẩy mạnh hệ sinh thái số, thanh toán và tài khoản giao dịch chính đang có lợi thế lớn hơn trong việc duy trì nguồn vốn cá nhân.
Ở nhóm ngân hàng quy mô nhỏ hơn, tỷ trọng tiền gửi cá nhân thường cao hơn đáng kể. KienlongBank ghi nhận tiền gửi cá nhân chiếm tới 96,08% tổng tiền gửi khách hàng. Đây là nhóm ngân hàng có mô hình huy động phụ thuộc nhiều vào khách hàng cá nhân và mạng lưới truyền thống.
Không chỉ cạnh tranh ở lãi suất tiết kiệm, nhiều ngân hàng hiện chuyển hướng sang chiến lược gia tăng lượng tài khoản giao dịch chính của khách hàng. Tại đại hội đồng cổ đông thường niên, lãnh đạo VIB cho biết ngân hàng định hướng trở thành ngân hàng giao dịch chính của khách hàng bán lẻ thay vì chỉ tập trung vào huy động tiết kiệm truyền thống.
MBBank cũng đặt trọng tâm vào chiến lược số hóa và mở rộng hệ sinh thái khách hàng. Theo định hướng được lãnh đạo ngân hàng chia sẻ tại đại hội cổ đông, khách hàng, công nghệ và nền tảng số tiếp tục là trung tâm trong chiến lược tăng trưởng của ngân hàng này.
Dòng vốn doanh nghiệp tăng mạnh hơn tiền gửi cá nhân
Dù tiền gửi cá nhân vẫn chiếm ưu thế về quy mô, dòng vốn từ doanh nghiệp và tổ chức kinh tế mới là nhóm ghi nhận tốc độ tăng trưởng nổi bật hơn trong một năm qua.
Theo số liệu thống kê từ 12 ngân hàng, tiền gửi cá nhân tăng 211.366 tỷ đồng trong vòng một năm, tương ứng mức tăng 11,71%. Trong cùng kỳ, tiền gửi doanh nghiệp và tổ chức kinh tế tăng 294.324 tỷ đồng, tương ứng 32,36%.
Như vậy, tốc độ tăng của tiền gửi doanh nghiệp cao gần gấp 2,8 lần so với tiền gửi cá nhân.
Diễn biến này phản ánh sự phục hồi và mở rộng của hoạt động sản xuất kinh doanh, khi doanh nghiệp gia tăng nhu cầu duy trì dòng tiền phục vụ thanh toán, trả lương, nhập hàng, nộp thuế, giao dịch ngoại tệ và quản trị vốn lưu động.
MBBank và VPBank là hai ngân hàng ghi nhận mức tăng tiền gửi doanh nghiệp lớn nhất trong nhóm khảo sát. Tại MBBank, tiền gửi doanh nghiệp đạt 365.072 tỷ đồng, tăng thêm 98.845 tỷ đồng so với cùng kỳ.
VPBank ghi nhận tiền gửi doanh nghiệp đạt 293.142 tỷ đồng, tăng thêm 86.500 tỷ đồng. Riêng hai ngân hàng này đóng góp hơn 185.345 tỷ đồng, tương đương khoảng 63% tổng mức tăng tiền gửi doanh nghiệp của 12 ngân hàng.
Tại VPBank, xu hướng gia tăng nguồn vốn doanh nghiệp diễn ra song song với kế hoạch mở rộng quy mô hoạt động. Đại hội đồng cổ đông thường niên của ngân hàng đã thông qua kế hoạch nâng vốn điều lệ lên hơn 106.200 tỷ đồng. Đồng thời, quy mô tiền gửi khách hàng và giấy tờ có giá hợp nhất được đặt mục tiêu vượt 1 triệu tỷ đồng, tăng 40%.
Trong khi đó, VIB và MSB cho thấy sự dịch chuyển rõ hơn trong cơ cấu nguồn vốn về phía khách hàng doanh nghiệp. Tại VIB, phần tăng trưởng huy động mới gần như đến từ doanh nghiệp khi tiền gửi doanh nghiệp và tổ chức kinh tế tăng 33.025 tỷ đồng, còn tiền gửi cá nhân gần như đi ngang.
Tỷ trọng tiền gửi doanh nghiệp tại VIB tăng thêm 7,16 điểm %, lên mức 37,64%.
MSB là ngân hàng hiếm hoi trong nhóm khảo sát có tiền gửi doanh nghiệp vượt tiền gửi cá nhân. Cuối quý I, tiền gửi doanh nghiệp tại ngân hàng này chiếm 53,74% tổng tiền gửi khách hàng. Đồng thời, tỷ trọng tiền gửi doanh nghiệp tăng thêm 7,46 điểm %, mức tăng cao nhất trong nhóm 12 ngân hàng.
Tuy nhiên, tiền gửi doanh nghiệp thường có độ biến động lớn hơn theo từng quý. So với cuối quý IV năm trước, tiền gửi doanh nghiệp và tổ chức kinh tế của 12 ngân hàng giảm 40.717 tỷ đồng, tương ứng giảm 3,27%.
Ngược lại, tiền gửi cá nhân tăng thêm 93.811 tỷ đồng, tương ứng tăng 4,88% trong cùng giai đoạn.
Sự khác biệt này phản ánh đặc điểm vận động của dòng tiền doanh nghiệp, vốn chịu ảnh hưởng lớn từ chu kỳ thanh toán, lịch nộp thuế, nhập hàng, trả nợ và điều chuyển vốn giữa các tài khoản.
Phân hóa chiến lược huy động vốn giữa các ngân hàng
Diễn biến cơ cấu tiền gửi cho thấy các ngân hàng đang theo đuổi những mô hình huy động vốn khác nhau, tùy thuộc vào chiến lược khách hàng và thế mạnh hoạt động.
Một số ngân hàng tiếp tục duy trì nền vốn dựa nhiều vào khách hàng cá nhân nhằm đảm bảo tính ổn định của thanh khoản. Trong khi đó, nhóm ngân hàng có thế mạnh khách hàng doanh nghiệp lại mở rộng nhanh hơn ở mảng tiền gửi thanh toán, ngoại hối, tài trợ thương mại và quản trị dòng tiền.
MBBank được xem là trường hợp tương đối cân bằng trong nhóm ngân hàng lớn. Cuối quý I, tổng tiền gửi khách hàng của ngân hàng đạt 905.918 tỷ đồng. Trong đó, tiền gửi cá nhân chiếm 59,7%, còn tiền gửi doanh nghiệp chiếm 40,3%.
VPBank, VIB và TPBank là nhóm ghi nhận xu hướng gia tăng tỷ trọng tiền gửi doanh nghiệp. Tại VPBank, tỷ trọng tiền gửi doanh nghiệp tăng lên 42,94%. VIB đạt 37,64%, còn TPBank ghi nhận tỷ trọng 45,51%.
Ở chiều ngược lại, LPBank, KienlongBank, VietABank và BVBank vẫn duy trì mô hình huy động thiên về khách hàng cá nhân. Với nhóm ngân hàng này, tiền gửi cá nhân tiếp tục là trụ cột chính trong bảng cân đối nguồn vốn.
KienlongBank cũng cho biết hơn 98% giao dịch khách hàng được thực hiện qua kênh số. Điều này cho thấy vai trò ngày càng lớn của ngân hàng số trong việc duy trì quan hệ với khách hàng cá nhân và giữ ổn định dòng vốn dân cư.
