0
0
Dù từng có lúc thị trường tài chính chao đảo, song 10 người giàu nhất nước Mỹ vẫn gia tăng tài sản thêm 365 tỷ USD chỉ trong vòng một năm qua, theo một phân tích mới đây của tổ chức phi chính phủ Oxfam.
Mức tăng tài sản đáng kinh ngạc này tương đương với khoảng 1 tỷ USD mỗi ngày đối với nhóm tỷ phú hàng đầu.
Trong khi đó, người lao động Mỹ điển hình chỉ kiếm được hơn 50.000 USD trong năm 2023. Oxfam ước tính rằng, để đạt được con số 365 tỷ USD, 10 lao động Mỹ với mức thu nhập trung vị sẽ phải làm việc trong… 726.000 năm.
Báo cáo nhấn mạnh sự chênh lệch giàu nghèo ngày càng sâu sắc tại Mỹ – điều đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh Đảng Cộng hòa đang thúc đẩy một dự luật thuế tốn kém, mà theo các chuyên gia độc lập, sẽ tiếp tục làm lợi cho giới siêu giàu trong khi cắt giảm gần 1.000 tỷ USD khỏi các chương trình an sinh xã hội quan trọng.
“Tài sản của các tỷ phú đã tăng vọt trong khi hàng triệu người dân bình thường phải vật lộn để chi trả các chi phí thiết yếu,” bà Rebecca Riddell, chuyên gia chính sách cấp cao về công bằng kinh tế và chủng tộc của Oxfam America nhận định trong báo cáo.
Một mình Elon Musk đã tăng thêm 186 tỷ USD
Để đo lường mức độ gia tăng tài sản, Oxfam đã phân tích biến động tài sản ròng ước tính của 10 người đứng đầu danh sách Tỷ phú Thời gian thực của Forbes, tính từ cuối tháng 4 năm 2024 đến cuối tháng 4 năm 2025.
Chỉ riêng Elon Musk – người giàu nhất thế giới hiện nay và là CEO của Tesla – đã chiếm hơn một nửa tổng mức tăng, với tài sản ròng tăng thêm 186,1 tỷ USD trong khoảng thời gian này. Một phân tích hồi mùa thu năm ngoái cũng cho thấy Musk đang trên đà trở thành người đầu tiên trên thế giới đạt mốc 1.000 tỷ USD tài sản.
Ngoài ra, tài sản của ông chủ Meta – Mark Zuckerberg – và người thừa kế đế chế Walmart – Rob Walton – cũng lần lượt tăng thêm 38,7 tỷ USD mỗi người. Nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett tăng thêm 34,8 tỷ USD, trong khi Jim Walton – một người thừa kế khác của Walmart – tăng thêm 36,5 tỷ USD.
Một số tỷ phú khác như hai nhà sáng lập Google – Larry Page và Sergey Brin – ghi nhận mức giảm tài sản trong cùng kỳ.
Oxfam cho rằng dự luật thuế của Đảng Cộng hòa – vốn là một trong những ưu tiên lập pháp của cựu Tổng thống Donald Trump – sẽ càng khiến cán cân nghiêng thêm về phía giới siêu giàu.
“Chúng ta đang chứng kiến một hệ thống thuế được thiết kế để tạo ra người đầu tiên trên thế giới có tài sản nghìn tỷ USD,” bà Riddell nói.
Đề xuất đánh thuế tài sản giới siêu giàu
Nhiều chính trị gia theo xu hướng tiến bộ đã kêu gọi áp thuế tài sản đối với giới siêu giàu như một cách để giải quyết tình trạng bất bình đẳng. Theo tính toán của Oxfam, nếu áp mức thuế 3% lên tài sản vượt 1 tỷ USD, chỉ riêng 10 người giàu nhất nước Mỹ đã phải đóng 50 tỷ USD – đủ để cung cấp hỗ trợ thực phẩm trong một năm cho 22,5 triệu người.
Tuy nhiên, việc đánh thuế tài sản là một thách thức lớn, phần vì khó xác định chính xác giá trị tài sản ròng, phần vì một số chuyên gia pháp lý đặt câu hỏi về tính hợp hiến của loại thuế này.
Các nhà lập pháp Mỹ hiện đang tranh luận về việc có nên gia hạn Đạo luật Cắt giảm Thuế và Việc làm 2017 – được xem là dấu ấn lớn trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump. Một dự luật đã được Hạ viện thông qua sẽ biến hầu hết các khoản giảm thuế thu nhập cá nhân trong đạo luật 2017 thành vĩnh viễn, đồng thời tạm thời giảm thuế đối với tiền típ và làm thêm giờ.
Dự luật, có tên là “One Big Beautiful Bill Act” (Tạm dịch: Dự luật Một dự án đẹp tuyệt vời), theo Văn phòng Ngân sách Quốc hội Mỹ (CBO) – một cơ quan phân tích độc lập – sẽ làm tăng nguồn lực tài chính trung bình của các hộ gia đình Mỹ. Tuy nhiên, các lợi ích này sẽ không được phân bổ đồng đều.
CBO cho biết, đến năm 2033, thu nhập khả dụng của nhóm 10% dân số có thu nhập thấp nhất sẽ giảm 4%, trong khi nhóm 10% thu nhập cao nhất sẽ tăng thêm 2% – chủ yếu nhờ giảm thuế.
Một phân tích khác từ Mô hình Ngân sách Penn Wharton (Penn Wharton Budget Model) cho thấy, GDP của Mỹ sẽ tăng 0,5% sau 10 năm và 1,7% sau 30 năm nhờ dự luật. Tuy nhiên, tăng trưởng này chủ yếu đến từ việc người dân tiết kiệm nhiều hơn và lao động nhiều hơn – do hệ thống an sinh xã hội yếu đi.
Phân tích từ Penn Wharton cũng cho biết, phần lớn lợi ích từ dự luật sẽ chảy vào túi người giàu. Cụ thể, nhóm 10% thu nhập cao nhất sẽ nhận khoảng 65% tổng giá trị lợi ích của toàn bộ dự luật, trong khi nhóm 20% nghèo nhất sẽ mất khoảng 1.035 USD trong năm 2026 do cắt giảm Medicaid, tem thực phẩm và các chương trình hỗ trợ khác.
Theo Giáo sư Kent Smetters, chuyên gia kinh tế tại Trường Kinh doanh Wharton (ĐH Pennsylvania) – người đứng đầu nhóm nghiên cứu Penn Wharton, nhóm 10% thu nhập cao nhất sẽ được cắt giảm khoảng 3.100 tỷ USD tiền thuế trong vòng 10 năm. Dù vậy, ông cũng lưu ý rằng hệ thống thuế hiện tại của Mỹ vẫn rất tiến bộ, với nhóm này đang đóng khoảng 70% tổng thuế thu nhập và thuế an sinh xã hội liên bang.
Thượng nghị sĩ Dân chủ Elizabeth Warren (bang Massachusetts) gọi dự luật thuế của Đảng Cộng hòa là “món quà khổng lồ” cho giới siêu giàu:
Trong khi đó, Nhà Trắng khẳng định các ưu tiên ngân sách của ông Trump sẽ giúp người dân Mỹ “thịnh vượng trở lại”, tiếp nối những thành công từ nhiệm kỳ đầu.
Thêm một đợt cắt giảm thuế tốn kém?
Cuộc tranh luận diễn ra trong bối cảnh nỗi lo ngày càng lớn về khoản nợ quốc gia khổng lồ của Mỹ – hiện đã vượt mốc 36.000 tỷ USD.
Hôm thứ Sáu tuần trước, Moody’s Ratings đã hạ xếp hạng tín dụng hoàn hảo mà Mỹ nắm giữ từ năm 1917, do lo ngại về sự gia tăng nợ công trong thập kỷ qua và tỷ lệ thanh toán lãi vay cao.
Chính quyền Trump cho rằng dự luật thuế sẽ giúp giải quyết mối lo này bằng cách cắt giảm chi tiêu. Phát ngôn viên Nhà Trắng Karoline Leavitt tuyên bố rằng dự luật sẽ không làm tăng thâm hụt ngân sách.
Tuy nhiên, trong quyết định hạ xếp hạng, Moody’s cho biết họ “không tin rằng các đề xuất ngân sách hiện tại sẽ dẫn đến cắt giảm thực chất, lâu dài về chi tiêu bắt buộc và thâm hụt.”
Tổ chức giám sát ngân sách “Ủy ban Vì Ngân sách Liên bang Có Trách nhiệm” (Committee for a Responsible Federal Budget) cảnh báo dự luật có thể “làm gia tăng mạnh mẽ thâm hụt ngân sách ngắn hạn”, với chi phí dự kiến lên tới 3.300 tỷ USD trong 10 năm, bao gồm cả lãi vay. Nếu các điều khoản tạm thời trở thành vĩnh viễn, con số này có thể lên tới 5.200 tỷ USD.
CBO cũng cho biết, dự luật có thể làm tăng nợ quốc gia thêm 3.800 tỷ USD.
“Việc vay mượn bổ sung trong ngắn hạn như vậy có thể khiến lạm phát nóng trở lại và đẩy lãi suất tăng cao,” báo cáo từ Ủy ban nhận định.
Theo: CNN
